Pryder am ddiffyg academyddion gwyddonol

Ymchwil Image copyright Thinkstock

Mae prifysgolion Cymru wedi sicrhau llai o arian ymchwil ym meysydd gwyddoniaeth a meddygaeth o'i gymharu â phrifysgolion mewn rhannau eraill o'r DU, a hynny am fod prinder academyddion yn y meysydd hyn, yn ôl adroddiad newydd.

Dywed yr adroddiad ymchwil gan y Sefydliad Arweinyddiaeth Mewn Addysg Uwch bod prifysgolion Cymru wedi methu denu arian gan gynghorau ymchwil gwyddonol a meddygol oherwydd bod llai o fyfyrwyr ymchwil wedi bod ym meysydd gwyddoniaeth, technoleg, peirianneg, mathemateg a meddygaeth yng Nghymru dros yr 20 mlynedd diwethaf.

Yn ôl awduron yr adroddiad, yr Athro Peter Halligan a Dr Louise Bright, nid perfformiad gwael y prifysgolion oedd yn gyfrifol am fethu a denu arian ymchwil, ond y diffyg hanesyddol mewn myfyrwyr ymchwil ym meysydd gwyddoniaeth, ac mae camau wedi eu cymryd yn ystod blynyddoedd diwethaf i fynd i'r afael â'r broblem.

Pryderon

Ers y 1990au, roedd pryderon yn bodoli am berfformiad gwaith ymchwil Cymreig mewn prifysgolion o gymharu gyda gwledydd eraill o fewn y DU, yn enwedig y swm cymharol isel o arian oedd yn cael ei sicrhau gan y Cyngor Ymchwil Prydeinig.

Fe ddaeth y gwaith o geisio cynyddu'r arian oedd yn cael ei sicrhau gan y cyngor yn un o flaenoriaethau Llywodraeth Cymru a Chyngor Cyllido Addysg Uwch Cymru yn ystod degawd cyntaf datganoli, meddai awduron yr adroddiad.

Ychwanegwyd bod Llywodraeth Cymru wedi cyfrannu £50m yn 2012 er mwyn ceisio cryfhau sylfaen ymchwil mewn meysydd ym myd gwyddoniaeth o fewn prifysgolion.

Wrth edrych ar niferoedd y gweithwyr ymchwil mewn meysydd penodol o fewn prifysgolion eraill ym Mhrydain a'u cymharu gyda'r sefyllfa yng Nghymru, daeth yr adroddiad i'r casgliad bod llawer llai o staff yn gweithio ym myd ymchwil ym meysydd gwyddoniaeth, technoleg, peirianneg, mathemateg a meddygaeth yng Nghymru.

'Gorau yn y byd'

Mewn ymateb i'r adroddiad, dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Mae ymchwilwyr yng Nghymru ymysg y gorau yn y byd.

"Fe wnaeth Fframwaith Rhagoriaeth Ymchwil 2014 ddarganfod bod tri chwarter y gwaith ymchwil oedd yn cael ei gyflwyno gan brifysgolion Cymru o safon ryngwladol ardderchog, oedd yn welliant sylweddol ar ganlyniadau 2008.

"Ond rydym yn cydnabod yr angen i gynyddu ein capasiti ymchwil yn enwedig ym meysydd gwyddoniaeth, technoleg, peirianneg, mathemateg a meddygaeth.

"Rydym wedi buddsoddi £50m yn ein cynllun Sêr Cymru i ddenu athrawon prifysgolion byd-enwog i Gymru, a chreu rhwydweithiau ymchwil yn ein prifysgolion. Rydym hefyd yn paratoi cynlluniau newydd er mwyn datblygu capasiti ymchwil ymhellach."