Gordewdra cynradd: Môn â'r cyfartaledd uchaf

Child on scales Image copyright PA
Image caption Fe wnaeth yr arolwg holi 30,000 o blant pedair a phump oed

Ynys Môn yw'r ardal sydd â'r gyfran fwyaf o blant sy'n ordew yng Nghymru, yn ôl arolwg gan Iechyd Cyhoeddus Cymru (ICC).

Hefyd mae'r cyfartaledd ar gyfer Cymru, 26%, yn uwch nag unrhyw ranbarth yn Lloegr.

Mae'r canlyniadau diweddaraf yn gweld Môn yn codi uwchben Merthyr yn nhabl y siroedd, o ran canran y plant sy'n rhy dew neu'n dioddef o ordewdra.

Mae prif weithredwr ICC yn dweud bod gordewdra yn "broblem gymhleth" sy'n gofyn am "atebion cydgysylltiedig".

32.4%

Cafodd dros 30,000 o blant eu pwyso ar gyfer yr arolwg blynyddol:

  • Ym Môn roedd cyfanswm o 32.4% o blant pedair a phump oed yn dioddef o gyflwr gor-dewdrara neu yn rhy dew.
  • Merthyr Tudful, 32%, oedd â'r ail ganran uchaf o blant gordew neu dros bwysau yng Nghymru.
  • Y siroedd eraill a chanrannau uchel oedd Sir Benfro, Gwynedd, Wrecsam a Cheredigion - rhwng 31% a 28.7%.
  • Caerdydd oedd ymhlith y isaf o ran canran, gyda 22.6% o blant pedair a phump oed dros bwysau neu yn ordew.

Yn ôl y ffigyrau mae'r bwlch rhwng yr ardaloedd breintiedig a'r rhai mwyaf difreintiedig yn lleihau, a doedd yna fawr o wahaniaeth rhwng ardaloedd gwledig a dinesig.

Dywedodd llefarydd ar ran Iechyd Cyhoeddus Cymru: "Er gwaethaf hyn, mae yna lot fawr o waith yn dal agen ei wneud."

Astudiaeth Peilot

Dywed yr adroddiad fod astudiaeth peilot wedi ei gynnal yn ddiweddar yn ardal awdurdod iechyd Cwm Taf.

Yno, roedd dros 20% o blant oedd o bwysau iach yn bedair a phump oed, wedi mynd yn ordew neu dros bwysau erbyn eu bod yn wyth neu naw oed.

Dywedodd Tracey Cooper, Prif Weithredwr Iechyd Cyhoeddus Cymru: "Mae gordewdra yn broblem gymhleth sy'n gofyn am atebion cydgysylltiedig ar draws y gymdeithas gyfan.

"Mae angen atebion arnom sy'n gweithio ar draws rhwydwaith mawr a chymhleth o ffactorau. Ymysg y ffactorau hyn mae ein gwleidyddiaeth, ein diwylliant a'n hamgylchedd."

Dywedodd Prif Swyddog Meddygol Cymru, Dr Ruth Hussey er ei bod yn dda gweld bod y lefel o gynnydd wedi arafu ond ychwanegodd, "mae yna lawer o waith dal i'w wneud".

"Ni all y gwasanaeth iechyd ar ben ei hun ddatrys y broblem. Mae yna lawer y gall rhieni ei wneud i sicrhau dechrau da i'w plant.

"Mae pobl ledled Cymru yn bwyta gormod o siwgr, a gallai hyd achosi cyflwr iechyd gwael, gôr dewdra, problemau deintyddol a diabetes math 2."