Charles Kennedy wedi marw

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
Newyddion 9 fu'n casglu atgofion a theyrngedau gan rai oedd yn ei adnabod yn dda, a Golygydd Materion Cymreig BBC Cymru sy'n cofio ei gyfraniad gwleidyddol.

Mae teyrngedau wedi eu rhoi i gyn arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol Charles Kennedy a fu farw yn ei gartref yn yr Alban yn 55 oed.

Dyw achos ei farwolaeth ddim yn cael ei drin fel un amheus.

Dywedodd Kirsty Williams, arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol Cymreig, fod pawb wedi tristau o glywed y newyddion.

"Byddwch yn ei chael hi'n anodd cwrdd â dyn mwy caredig. Roedd ganddo amser i bawb. Fe fydd o'n cael ei gofio am ei bersonoliaeth clên a'i hiwmor cyflym.

"Roedd o'n gawr o fewn ein plaid. Roedd o'n ymladdwr, yn angerddol ac yn ddidwyll.

"Fe fyddai yn cofio gyda balchder y modd wnaeth ein harwain wrth i'r blaid wrthwynebu'r rhyfel yn erbyn Irac.

"Doedd hwnnw ddim yn benderfyniad hawdd, ond roedd Charles yn ddyn o egwyddor, ac fe wnaeth o beth oedd o'n gwybod oedd yn gywir."

Image caption Charles Kennedy

Gyrfa wleidyddol

Dechreuodd ei yrfa wleidyddol yn ifanc iawn a hynny'r gyda'r Democratiaid Cymdeithasol - yr SDP.

Enillodd sedd Ross, Cromarty a Skye yn 1983.

Fe olynodd Paddy Ashdown i ddod yn arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol yn 1999.

Yn etholiad 2005 fe wnaeth y blaid ennill 62 o seddi, canlyniad gorau ers y 1920au.

Fe wnaeth Mr Kennedy arwain ei blaid rhwng 1999 a 2006.

Fe gollodd ei sedd yn Ross, Skye a Lochaber yn yr etholiad cyffredinol fis diwethaf.

Image copyright other
Image caption Dechreuodd ei yrfa wleidyddol gyda'r SDP

'Person arbennig'

Dywedodd y prif weinidog David Cameron ei fod wedi tristau o glywed am farwolaeth sydyn Charles Kennedy.

"Roedd e'n wleidydd talentog sydd wedi marw yn rhy ifanc. Mae fy nghydymdeimlad gyda'i deulu.

Dywedodd cyn AS Sir Drefaldwyn, Lembit Opik, fod Mr Kennedy yn "berson arbennig, yn unigryw. "

"Roedd o'n gymeriad annwyl, wnaeth o byth lwyddo i fynd i'r afael a gyrfa oedd yn gofyn i rywun fod yn ymosodol ac yn galed. Mae'n newyddion torcalonnus. "

Dywedodd cyn arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol yng Nghymru, Arglwydd German, fod newyddion am farwolaeth Mr Kennedy yn "ergyd drom."

"Roedd o yn ffigwr mor bwysig i'r blaid. Roedd o'n gymaint o ddylanwad.

"Roedd yna allu mawr, roedd yn deall un union i ba gyfeiriad y dylai'r blaid fynd."

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
Arglwydd Roberts o Landudno yn rhoi teyrnged i Charles Kennedy

'Gwleidydd naturiol'

Ar Raglen Dylan Jones ar Radio Cymru, dywedodd yr Arglwydd Roger Roberts o Landudno ei fod wedi ei syfrdanu o glywed y newyddion am ei farwolaeth.

Ychwanegodd fod Mr Kennedy yn "wleidydd naturiol, cynnes oedd yn llawn hiwmor", gan ddweud mai Charles Kennedy oedd wedi ei enwebu i fod yn aelod o Dŷ'r Arglwyddi.

Dywedodd arweinydd Plaid Cymru, Leanne Wood, ar ei chyfrif Twitter: "Wedi tristáu o glywed am farwolaeth Charles Kennedy. Rwy'n meddwl am ei deulu, ei gyfeillion a'i gydweithwyr ar yr adeg trist yma."

Dywedodd Golygydd Materion Cymreig BBC Cymru Vaughan Roderick fod y newyddion yn hynod drist - "dyn hynod, dyn a allai wedi cyflawni gymaint yn fwy."

Bu farw Mr Kennedy yn ei gartref yn Fort William.