Galw i fynd i'r afael â heriau'r GIG yng Nghymru

Dr Alan Rees
Image caption Mae Dr Alan Rees, is-lywydd RCP Cymru yn dweud fod morâl staff y GIG yn isel

Mae uwch feddygon wedi annog gwleidyddion i fynd i'r afael â heriau ynglŷn â morâl isel o fewn y GIG ac i roi'r pŵer i wneud newidiadau radical i glinigwyr.

Dywed y Coleg Brenhinol y Meddygon (RCP) fod angen hyfforddi mwy o bobl i lenwi bylchau o fewn y maes meddygol yng Nghymru.

Mae'r coleg am weld Cymru yn "arwain y ffordd" ym maes iechyd cyhoeddus, fel cyflwyno trethi ar ddiodydd llawn siwgr, gan fod gordewdra yn "broblem enfawr" erbyn hyn.

Mae pleidiau gwleidyddol wedi cael eu hannog i weithredu cynllun gweithredol yr RCP cyn etholiadau'r cynulliad yn 2016.

Mae Llywodraeth Cymru yn dweud eu bod wedi buddsoddi yng ngweithlu'r GIG dros y 10 mlynedd diwethaf.

Mrâl yn isel

Dywedodd Dr Alan Rees, is-lywydd RCP Cymru: "Mae morâl yng Nghymru yn isel; a dweud y gwir, mae'n isel drwy'r GIG yn y DU."

"Mae 85% o'n uwch feddygon ymgynghorol yn dweud eu bod dan bwysau annioddefol. Mae'r GIG yng Nghymru yn cael anawsterau wrth recriwtio a chadw staff ar bob lefel."

Dywedodd fod angen tynnu gwleidyddiaeth allan o'r ddadl am newid yn y GIG ac roeddent yn hapus i ddod i benderfyniadau anodd, os oedd hynny er lles y cleifion.

Mae Coleg Brenhinol y Ffisigwyr eisiau gweld:

  • Buddsoddi mewn meddygaeth wledig a chymunedol.
  • Ailgyflwyno ysbytai a gwasanaethau acíwt ac arbenigol i gael eu harwain gan feddygon a'u cynllunio o amgylch cleifion.
  • Ffocws newydd ar ddenu ac annog meddygon iau i hyfforddi a gweithio yng Nghymru.

"Nid yw llais y clinigwyr wedi ei glywed yn ddigonol mewn unrhyw newidiadau, a beth hoffem yw i'r llywodraeth nesaf i rymuso llais clinigwyr er mwyn iddynt allu bod yn arloesol, a newid y dull o ddarparu gofal iechyd sy'n briodol ar gyfer yr 21ain Ganrif, "meddai Dr Rees.

Dywedodd fod angen gwario mwy o arian ar y GIG, ond gallent weithio'n fwy effeithlon â'r adnoddau sydd ganddynt.

Byddai mwy o fyfyrwyr meddygol o Gymru yn hyfforddi mewn ysgolion meddygol yng Nghymru yn debygol o gael effaith gynyddol ar y galw am feddygon.

Buddsoddi yn y gweithlu

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Rydym yn disgwyl i fyrddau iechyd gydweithio'n barhaus gyda staff y GIG, meddygon a'r cyhoedd er mwyn sicrhau fod gwasanaethau'n ddiogel, yn gynaliadwy ac yn cyrraedd safonau clinigol cenedlaethol.

"Ein staff yw ein hased mwyaf gwerthfawr yn y GIG, a dyna pam mae byrddau iechyd ac ymddiriedolaethau'n ymroi i'r gwaith o gefnogi iechyd a lles staff, yn cynnwys sesiynau ymwybyddiaeth a mynediad i wasanaethau iechyd galwedigaethol.

"Mae Llywodraeth Cymru wedi buddsoddi yng ngweithlu'r GIG - mae nifer y staff llinell blaen wedi cynyddu bron i 10% rhwng 2004 a 2014 ac mae nifer yr uwch feddygon yn y GIG Cymraeg wedi cynyddu o bron i 50%."