Ysgolion 3-18 oed: 'Dymchwel ffiniau'

Ysgol Bro Pedr

Mae pum ysgol newydd i blant rhwng 3 a 16 neu 18 oed wedi eu cymeradwyo gan gynghorau yng Nghymru yn y mis aeth heibio, a rhagor o drafod i ddod.

Mae cefnogwyr ysgolion sy'n uno addysg gynradd ac uwchradd yn honni bod manteision addysgol, ond mae rhai rhieni ac athrawon yn pryderu.

Ddechrau Mehefin, fe benderfynodd Cyngor Gwynedd barhau â chynlluniau ag ysgol o'r fath yn Y Bala ar ôl cymeradwyo ysgol arall 3 i 16 oed yn Nolgellau yn ystod mis Mai.

Tua'r un amser, fe gymeradwyodd cyngor Rhondda Cynon Taf gynlluniau ar gyfer tair ysgol yn yr ardal.

Yn ystod y cyfnodau ymgynghori, fe glywodd yr awdurdodau bryderon am blant tair oed yn rhannu safle â disgyblion 18 oed. Yn ogystal, roedd rhai yn poeni y byddai uno ysgolion bychain i greu un fawr yn effeithio ar ethos - yn enwedig ar y lefel gynradd.

'Cynnig cwbl afrealistig'

Meddai Karen Roberts, sy'n llywodraethwr yn un o'r ysgolion sydd wedi eu heffeithio yn y Rhondda:

"Mae nhw eisiau cau nifer o ysgolion sy'n bwydo'r ysgol uwchradd er mwyn gwneud Coleg Cymunedol Tonypandy yn safle 3 i 16 oed, sy'n gynnig cwbl afrealistig o edrych ar ddaearyddiaeth y safle.

"Ddylai rhai rhwng 3 ac 16 oed - yn fy marn i - ddim fod yn cymysgu ar yr un safle. 'Dy ni'n clywed eto ac eto mai dyma'r peth gorau i addysg, ond dydi heb ddigwydd am amser digon hir i ni allu dweud mai dyma'r ffordd orau ymlaen."

Er bod ysgolion fel hyn wedi eu sefydlu yn Lloegr a'r Alban ers tro, mae'n syniad gweddol newydd yng Nghymru.

'Datrys problemau'

Fe gyfrannodd yr ymgynghorydd addysg Cefin Campbell at arolwg wnaeth arwain at sefydlu dwy ysgol 3 i 18 oed yng Ngheredigion yn 2012.

Mae o'n credu y gall dymchwel ffiniau rhwng addysg gynradd ac uwchradd ddatrys problemau hir-dymor.

"'Dy ni wastad yn gweld bwlch wrth i blant symud o'r ysgol gynradd i addysg uwchradd. Mae cael ysgolion fel hyn yn un ffordd o rwystro'r bwlch. Mae'n galluogi pontio llym rhwng y ddau gyfnod."

Mae Ysgol Bro Pedr ymysg yr ysgolion hynny gafodd eu sefydlu yng Ngheredigion. Dair blynedd yn ddiweddarach, mae'r pennaeth, David Williams yn credu eu bod nhw hanner ffordd yno, o ran cyrraedd eu llawn botensial.

Ond mae'r arwyddion cynnar, meddai, yn addawol, gyda gwelliant ym mherfformiad disgyblion ar ddiwedd eu haddysg gynradd ac ar lefel TGAU.

"Yw'r model wedi codi safonau? Ydi, mae e. Ai oherwydd yr ysgol 3 i 19 oed mae hynny? Wn i ddim. Ond fe fydden i'n gobeithio hynny."

Mae 'na ragor am y cynllun ar raglen Eye on Wales, BBC Radio Wales. 12.30 Sul 7 Mehefin.