Gareth Edawrds a Karl Jenkins yn cael eu urddo'n farchogion

Gareth Edwards Image copyright PA
Image caption Enillodd Edwards 53 o gapiau i Gymru rhwng 1967-78

Mae'r chwaraewr rygbi Gareth Edwards a'r cyfansoddwr Karl Jenkins wedi cael eu hurddo'n farchogion ar restr anrhydeddau pen-blwydd y Frenhines.

Mae Edwards, sy'n cael ei ystyried yn un o'r goreuon yn hanes rygbi, wedi cael cydnabyddiaeth am ei wasanaeth i chwaraeon ac i elusennau.

Jenkins, o'r Gwŷr, yw'r cyfansoddwr cyntaf o Gymru i'w urddo'n farchog. Mae o'n cael ei anrhydeddu am ei gyfraniad i gyfansoddi ac am bontio gwahanol genre o gerddoriaeth.

Yn derbyn MBE, mae Tegwen Morris, cyfarwyddwr cenedlaethol mudiad Merched y Wawr, a hynny am ei gwasanaeth i'r iaith a diwylliant yng Nghymru, yn ogystal a'i gwaith gwirfoddol ac elusennol yn Aberystwyth a thramor.

Dywedodd Tegwen Morris ar raglen y Post Cyntaf ar BBC Radio Cymru fore Sadwrn ei bod yn "sioc a hanner derbyn yr anrhydedd", a'i bod yn ei derbyn ar ran yr holl fudiadau y bu' ynghlwm a nhw.

"Mi fyddai wastad yn cymryd y cyfle i hyrwyddo gwaith arbennig elusen Merched y Wawr, dwi'n meddwl fod cael cyhoeddusrwydd i waith ein cenedl tu allan i furiau Cymru yn bwysig iawn."

Image caption Mae Tegwen Morris yn derbyn MBE

OBE i Jiffy

Yn ogystal â Gareth Edwards, un arall o'r byd rygbi i gael gwobr yw Jonathan Davies. Mae cyn faswr Cymru wedi derbyn OBE am ei waith gwirfoddol gydag elusen canser.

Bu fawr ei dad o ganser ac fe gollodd ei wraig, Karen, i'r clefyd yn 1997.

"Tydi rhywun ddim yn mynd o'i chwmpas i gael gwobr fel hun," meddai. "Ond rydw i'n falch iawn i'w derbyn.

"Rydw i wedi bod yn rhan o dîm sydd wedi ceisio brwydro yn erbyn clefyd ofnadwy sy'n cyffwrdd nifer fawr o bobl."

Dau Gymro arall o'r byd chwaraeon i dderbyn OBE yw cadeirydd Clwb Pêl-droed Abertawe, Huw Jenkins, a phennaeth Tîm Cymru yng Ngemau'r Gymanwlad y llynedd, Brian Davies.

Image copyright (C) British Broadcasting Corporation
Image caption Mae Adiemus a The Armed Man ymysg rhai o weithiau mwyaf poblogaidd Karl Jenkins

Ymysg yr enwogion eraill i gael eu hurddo'n farchogion, mae'r canwr o Ogledd Iwerddon Van Morrison a'r digrifwr o Loegr Lenny Henry.

Mae'r actor Americanaidd Kevin Spacey wedi ei wneud yn farchog anrhydeddus.

Eraill o'r byd adloniant i'w hanrhydeddu yw'r canwr Michael Ball (OBE), yr actor Benedict Cumberbatch (CBE) a'r awdur Steven Moffat (OBE) - sydd ill dau wedi gweithio ar gyfres teledu BBC Cymru Sherlock - a'r canwr Michael Ball (OBE).

Mae yna gynrychiolaeth gref o fyd chwaraeon unwaith eto, gan gynnwys cyn faswr Lloegr, Jonny Wilkinson (CBE), y chwaraewr pêl-droed, Frank Lampard (OBE) a'r cricedwr James Anderson (OBE).