Ad-drefnu cynghorau: 'Arbed £151m'

Leighton Andrews
Image caption Mae Leighton Andrews wedi addo cyhoeddi map newydd llywodraeth leol erbyn yr haf

Mae adroddiad gafodd ei gomisiynu gan y Gweinidog Gwasanaethau Cyhoeddus Leighton Andrews yn awgrymu y byddai newidiadau pellgyrhaedol i gynghorau Cymru yn creu arbedion blynyddol posib o £151m.

Yn ôl datganiad Llywodraeth Cymru, mae'r adroddiad, gafodd ei gyhoeddi ddydd Gwener, yn cefnogi'r angen i ddiwygio llywodraeth leol.

Ddydd Iau fe ddaeth yn amlwg fod rhai o gynghorwyr blaenllaw'r blaid Lafur wedi gofyn i weinidogion newid cynlluniau i leihau'r nifer o gynghorau yng Nghymru.

Gallai map newydd llywodraeth leol gael ei gyhoeddi mor gynnar â'r wythnos nesaf.

Y llynedd, fe wnaeth gomisiynydd awgrymu lleihau'r nifer o gynghorau o 22 i thua hanner hynny - ond mae rhai awdurdodau'n pryderu y gallai Llywodraeth Cymru leihau'r niferoedd eto.

Gwariant

Mae adroddiad newydd Leighton Andrews yn canolbwyntio ar ddarlun cyffredinol o wariant a gweinyddu cynghorau ledled Cymru ar gyfer ystod o weithgareddau, gan gynnwys rheoli eiddo, technoleg gwybodaeth a chyllid.

Dywed y Llywodraeth bod yr adroddiad yn awgrymu y gall awdurdodau yng Nghymru wneud arbedion blynyddol sylweddol drwy safoni eu dulliau gweithredu a cheisio cyd-fynd â lefelau gwariant cyfatebol awdurdodau yn Lloegr.

Dywedodd Leighton Andrews: "Adeg comisiynu'r adolygiad hwn ym mis Tachwedd y llynedd, dywedais yn glir fy mod yn disgwyl i bob awdurdod lleol yng Nghymru ganolbwyntio'r adnoddau cyfyngedig sydd ganddynt ar ddarparu gwasanaethau rheng flaen i ddinasyddion, a lleihau gwariant ar weinyddu a gwasanaethau cefn swyddfa.

"Mae modd gwneud nifer o'r arbedion hyn nawr heb orfod aros am ddiwygiadau strwythurol ehangach i lywodraeth leol yng Nghymru.

"Byddwn yn mynd ati i ystyried argymhellion yr adroddiad, a fydd yn galluogi awdurdodau lleol i gymharu â gwrthgyferbynnu gwariant a deall lle dylid newid arferion er mwyn trosglwyddo cyfran fwy o'r gwariant i ddarparu gwasanaethau i ddinasyddion."