Edwina Hart a Gwenda Thomas ddim yn sefyll yn 2016

Gwenda Thomas ac Edwina Hart
Image caption Mae Gwenda Thomas ac Edwina Hart wedi bod yn ACau ers 17 o flynyddoedd

Ni fydd Aelod Cynulliad Gŵyr Edwina Hart nac Aelod Cynulliad Castell-nedd Gwenda Thomas yn sefyll yn yr etholiad yn 2016, 17 o flynyddoedd ar ôl cael eu hethol am y tro cyntaf.

Mae Mrs Hart yn weinidog yr economi a thrafnidiaeth ar hyn o bryd, ac mae hi eisoes wedi bod yn gyfrifol am lywodraeth leol ac iechyd.

Mae Mrs Thomas wedi bod yn ddirprwy weinidog gwasanaethau cymdeithasol, wedi cadeirio pwyllgorau ac wedi arwain adolygiad diogelu plant.

Cafodd y newyddion ei gadarnhau nos Wener.

Daw'r cyhoeddiadau yn dilyn cyhoeddiad AC Llanelli, Keith Davies y bydd yntau yn gadael Bae Caerdydd hefyd.

Deddfwriaeth bwysig

Fe wnaeth Mrs Hart gymryd penderfyniad mawr yn 2008, gan leihau nifer y byrddau iechyd bum mlynedd yn unig wedi ad-drefniad blaenorol.

Ond fe fethodd yn ei hymgais i ddod yn arweinydd Llafur Cymru flwyddyn yn ddiweddarach, wrth i Carwyn Jones gymryd y swydd.

Yn ddiweddar, mae hi wedi bod yng nghanol ffrae fawr dros gynlluniau i adeiladu ffordd osgoi'r M4, ac fe fydd y penderfyniad yn cael ei wneud gan y gweinidog newydd ar ôl yr etholiad.

Daw cyhoeddiad Mrs Hart yn dilyn canlyniad annisgwyl yn etholaeth Gŵyr yn yr etholiad cyffredinol - fe wnaeth Llafur golli'r sedd, yr oedden nhw wedi ei gadw ers dros ddegawd, i'r Ceidwadwyr.

Dywedodd Mrs Hart ei fod yn "anrhydedd a braint cael cynrychioli pobl y Gŵyr, yr etholaeth lle cefais fy ngeni, am y 16 mlynedd diwethaf", a'i bod yn falch ei bod hi wedi gallu "cefnogi gymaint o fudiadau lleol, a gweithio gyda chymaint o etholwyr".

'Siwrne wleidyddol Cymru'

Hefyd yn AC ers sefydlu'r cynulliad yn 1999, mae Gwenda Thomas wedi ei hystyried fel llais cryf i'w hetholaeth Castell-nedd, gan gynnig cefnogaeth i'r gymuned leol adeg trychineb glofa'r Gleision.

Fel dirprwy weinidog, fe wnaeth Mrs Thomas arwain darn mawr o ddeddfwriaeth oedd yn trawsnewid gwasanaethau cymdeithasol drwy'r Cynulliad.

Mae hi hefyd wedi cadeirio'r pwyllgorau tai a chyfle cyfartal.

Diolchodd Mrs Thomas am y gefnogaeth y mae hi wedi ei dderbyn, gan ddweud ei fod yn "fraint cael bod yn rhan o siwrne wleidyddol Cymru, ond mwy na dim, rydw i'n hapus i gael y cyfle i weithio dros gymunedau rydw i'n eu caru ac yn eu galw'n gartref".

Straeon perthnasol