Saith Diwrnod

Myfywwyr Panycelyn
Image caption 1531. Rhif pwysig i'r ymgyrchwyr i gadw Pantycelyn ar agor

1531. Poster gyda'r rhif yna arno ydy un o'r lluniau amlwg yn Golwg yr wythnos yma. Dyna faint o ddyddiau oedd yna, ddydd Gwener ddiwethaf, nes ail agor Pantycelyn.

Do fe 'achubwyd Pantycelyn' am ryw hyd beth bynnag.

Ond mae golygyddion y cylchgrawn yn gweld arwyddocâd pellach i'r holl ymgyrch a sut mae'r myfyrwyr a'u cefnogwyr, trwy gyfrwng y cyfryngau newydd yn amlach na pheidio, wedi taflu drysau'r tyrrau ifori led y pen ar agor i ni weld sut mae eu penderfyniadau nhw'n cael eu gwneud.

Ac yn edrych ymlaen at weld yr un peth yn digwydd i sefydliadau eraill.

Efallai y byddai gan Gwilym Owen beth edmygedd at fyfyrwyr Pantycelyn am gorddi pethau i'r fath raddau - ond fydda fo byth yn cyfaddef hynny.

Ond mae'n ymddangos nad oes ganddo fo fawr i'w ddweud wrth ei gyd-newyddiadurwyr erbyn hyn.

Dau sy'n cael eu hachub rhag y lach yr wythnos hon; Vaughan Roderick a Guto Harri.

Mae'n diolch i Guto am ei gyfraniad i Golwg yr wythnos cynt am gorddi chydig ar ddŵr llonydd gwleidyddiaeth Cymru.

Gwêl gymaint o fai ar ein 'hacs Cymreig', chwedl yntau, a'r gwleidyddion am y ffaith nad ydy Carwyn Jones a'i lywodraeth yn gorfod esbonio ac amddiffyn eu polisïau a bod byddin y Torïaid ac UKIP brasgamu trwy Gymru.

'Prennaidd ac anysbrydoledig' ydy ei eiriau am ei gydweithwyr.

Image caption Mae'r Farwnes Morgan yn troi ei llygaid at Fae Caerdydd

Er gwaethaf sêl bendith y Pab Gwilym ymddiheuro am droi at hen bregeth mae Vaughan Roderick ar Cymru Fyw, sef y frwydr rhwng y carfanau cenedlaethol ac unoliaethol o fewn y Blaid Lafur.

Mae'n gweld arwyddocâd i'r ffaith bod yr ymgeiswyr am arweinyddiaeth y Blaid Lafur Brydeinig yn rhuthro i Gaerdydd i gael tynnu eu lluniau efo Carwyn, bod Huw Irranca-Davies yn meddwl bod cydlynu ymgyrch Cynulliad 2016 yn bwysicach na bod ar feinciau blaen San Steffan a phenderfyniad Eluned Morgan i droi ei llygaid i gyfeiriad y Bae.

Mae o'n meddwl bod y platiau tectonig yn symud eto.

"Does neb yn disgwyl i Lafur Cymru wynebu'r un fath o ddinistr a'r blaid Albanaidd," medda fo.

"Ond cofiwch, flwyddyn yn ôl doedd neb yn yr Alban yn credu bod chwalfa o'r fath yn bosib yno. Gall Carwyn, a Chymru, enwi eu pris," meddai Vaughan.

Un sydd yn ei dro wedi dymuno bod yn rhan o'r broses hon o fewn y Blaid Lafur ac wedi sylwebu arni ydy John Stevenson.

Un sy'n amlwg iawn yn yr Herald Cymraeg ac yn Golwg yr wythnos hon, a'i hunangofiant, Ar fy ngwaethaf, bellach yn y siopau.

Mae'n cyfaddef, nad ydy'r uchelgais wleidyddol wedi ei difa'n llwyr ynddo fo - ond bellach ei fod o'n rhy hen a bod ganddo fo ormod o baggage i wneud dim am y peth.

Y math o gymeriad diddorol y byddai Gwilym Owen yn lecio'i weld yn camu ar y llwyfan mae'n debyg.

Image copyright ALAMY
Image caption Gobeithio y bydd Dylan, Gwilym a Guto yn mynd ati i gefnogi'r Gymdeithas Enwau Llefydd

Ond i orffen dwi'n mynd i droi at Dylan Iorwerth ac at ymgyrch dawelach nag un Pantycelyn a hyd yn oed is ei phroffil nac etholiadau San Steffan a'r Cynulliad ond un llawn cyn bwysiced.

Yr wythnos nesa' fe fydd Cymdeithas Enwau Lleoedd Cymru yn cyflwyno tystiolaeth i un o bwyllgorau'r Cynulliad ar Seisnigo enwau Cymru. Nid yn unig unigolion a'u tai preifat, ond ar lefel swyddogol yr Arolwg Ordnans.

Cwm Cneifion wedi ei nodi ar fap fel Namelss Cwm, a rhywle yng nghyffiniau esgair y Llymllwyd yng nghyffiniau Cwm Cywion mae clwstwr o greigiau o'r enw the Mushroom Garden.

'Pwy roddodd yr hawl iddyn nhw wneud hyn?' meddai Dylan.

Clywch, clywch medda finnau.

A gobeithio y bydd Dylan, Gwilym, Guto, myfyrwyr Pantycelyn a phob un o'r darllenwyr yn mynd ati i gynhyrfu'r dyfroedd a chefnogi'r Gymdeithas Enwau Llefydd yn eu hymgyrch.

Cyfarchion i chi i gyd o Aberwritwatch!