Helicopter help!

sea king

Ers degawdau mae hi wedi bod yn olygfa gyfarwydd ym mynyddoedd Eryri - hofrenyddion melyn enwog y Sea King o'r Fali ar eu ffordd i achub cerddwyr a dringwyr o lethrau'r Wyddfa a'i chriw.

Ond mae'r gwasanaeth fuodd yn cael ei ddarparu gan ganolfan y Llu Awyr yn Y Fali yn dod i ben.

Bydd SOS: Yr Wyddfa, S4C, 1 Gorffennaf yn edrych ar beth fydd effaith y newidiadau ar aelodau tîm achub mynydd Llanberis.

Mae John Grisdale wedi bod yn wirfoddolwr gyda'r tîm ers 40 mlynedd. Mae'n rhannu atgofion am gyfraniad pwysig hofrenyddion y llu awyr yn Nyffryn Peris:

22 Sgwadron

Dechreuodd 22 Sgwadron ddarparu gwasanaeth Chwilio ac Achub o faes y Llu Awyr yn Y Fali ym mis Medi 1955. Yn ystod y blynyddoedd cynnar hofrennydd Whirlwind gafodd ei ddefnyddio ond roedd o braidd yn fychan ac y brin o bŵer.

Yn 1976, daeth y Wessex i wasanaeth. Roedd hwn yn llawer mwy pwerus ac yn gallu codi llawer o bobl ac offer.

Yn olaf yn 1997, daeth y Sea King sy'n awyren llawer mwy o faint ac yn fwy ymarferol gyda'r gallu i weithio ym mhob tywydd.

Er mwyn darparu'r gwasanaeth yn Y Fali ym mhob tywydd, 24 awr y dydd am saith diwrnod yr wythnos trwy'r flwyddyn, mae angen lefel uchel o ymroddiad gan holl staff y sgwadron.

Rhaid cofio mai priod waith y gwasanaeth yw diogelu bywyd, boed hynny ar y môr neu ar y tir ac maen nhw wedi cynnig cymorth amrhisiadwy i'r holl asiantaethau sy'n delio gyda digwyddiadau argyfwng.

Image caption Mae sawl dringwr wedi cael ei achub gan griw'r llu awyr o Grib Goch dros y blynyddoedd

10,000 o alwadau

Yn gynharach eleni bu'r criw yn dathlu carreg filltir bwysig, sef ymateb i'w 10,000fed galwad.

Fel un o'r gwasanaethau argyfwng, mae dyled Tîm Achub Mynydd Llanberis i aelodau'r sgwadron yn arbennig o fawr.

Dros y blynyddoedd diwethaf mae nifer y galwadau i'r Tîm wedi cyrraedd tua 200 y flwyddyn, ond mae criw y Sea King wedi cefnogi'r Tîm gyda tua thraean o'r galwadau hynny.

Gan gofio mai lles y claf sydd bwysicaf, a'i gael i'r ysbyty yn flaenoriaeth, gellir gwneud hynny llawer cynt gyda chymorth amhrisiadwy yr hofrennydd.

Cafodd Tîm Mynydd Llanberis ei ffurfio yn 1968 ac felly buom yn cydweithio am 45 o flynyddoedd gyda degau o griwiau.

Bu'r gefnogaeth yn allweddoll dros y blynyddoedd.

Drwy safon uchel yr hedfan gan y peilotiaid, drwy eu lefel uchel o sgiliau i hedfan yn y mynyddoedd, yn aml yn gwneud hynny mewn tywydd heriol tu hwnt neu drwy ollwng unigolyn ar wyneb craig tra'n hofran ond droedfeddi o'i hwyneb.

Wrth ollwng y winchman oedd wedi ei hyfforddi at lefel parafeddyg, roedd y claf yn sicr o dderbyn gofal proffesiynol o'r safon uchaf.

Image caption Tîm achub Llanberis yn barod am alwad arall. Mae John Grisdale yn y rhes gefn ( ail o'r chwith)

Diwedd cyfnod

Ar ddiwrnod olaf Mehefin eleni daw gwasanaeth Chwilio ac Achub y Llu Awyr i ben yn Y Fali.

Wedi hynny bydd cwmni hofrenyddion Bristow yn gyfrifol am y gwasanaeth ar ran Gwasanaeth Gwylwyr y Glannau.

Maen nhw wedi codi pencadlys newydd ar faes awyr Caernarfon yn Ninas Dinlle. Maes o law bydd dau hofrennydd Sikorsky S-92s newydd wedi eu lleoli yno.

Erbyn hyn mae hofrennydd newydd sbon danlli cwmni Bristow yn hedfan uwchben fy nghartref ac mae ei sŵn a'i lliwiau coch a gwyn yn dechrau dod yn olygfa cyson wrth iddi fynd a dod i'w lleoliadau ymarfer gyda llu o asiantaethau sy'n awyddus i'w chroesawu ac i gydweithio gyda'r gwasanaeth newydd.

Mae elfen o dristwch wrth weld y gwasanaeth a'r criwiau parod eu cymwynas yn Y Fali yn dirwyn i ben gan fod gan aelodau'r tîm lu o atgofion am adegau cofiadwy wrth gydweithio gyda chriwiau'r Fali.

Hyderwn wrth edrych i'r dyfodol y bydd yr hofrennydd modern newydd yn fwy pwerus, yn fwy dibynadwy, yn gyflymach, ac yn llawn o'r dechnoleg electronig diweddaraf i ffeindio'i ffordd dan bron unrhyw amgylchiadau tywydd.

Ond hefyd rhaid cofio ei bod yn cael ei llywio gan griw profiadol medrus, llawer ohonyn nhw yn gyn-swyddogion yn y Llu Awyr.

Felly rydyn ni'n edrych ymlaen i dyfodol o gydweithio effeithiol gyda chriw hofrennydd lleol, sydd ond 10 milltir o Ddyffryn Peris, gan obeithio y bydden nhw'n parhau i ddarparu gwasanaeth proffesiynol a chyflym i'r rhai hynny sy'n mynd i drafferth ar Yr Wyddfa a'i chriw am yr 50 mlynedd nesaf.

Mae'r erthygl hon yn addasiad o erthygl ysgrifennodd John Grisdale i bapur bro Eco'r Wyddfa

Gallwch wylio SOS: Yr Wyddfa ar iplayer neu ar wasanaeth Clic S4C

Image caption Un o'r hofrenyddion newydd ar ymarferiad ym maes awyr Caernarfon