Dim plentyndod 'teilwng' o achos tlodi

Sally Holland
Image caption Sally Holland, Comisiynydd Plant Cymru

Bydd Comisiynydd Plant newydd Cymru, Sally Holland, yn dweud wrth Bwyllgor y Cenhedloedd Unedig ddydd Mercher fod gormod o blant yng Nghymru yn "methu cael plentyndod teilwng" oherwydd effeithiau tlodi plant.

Daw neges y Comisiynydd wrth i'r pedwar Comisiynydd Plant yn y DU gyhoeddi adroddiad ar y cyd sy'n edrych ar hanes llywodraeth y DU a'r llywodraethau datganoledig o ran hawliau plant yn ystod y saith mlynedd diwethaf.

Mae'r adroddiad yn nodi meysydd sy'n destun pryder cyffredinol ar draws y pedair gwlad i'r Comisiynwyr - yn cynnwys cyflwr gwasanaethau iechyd meddwl, cam-drin rhyw yn erbyn plant, plant yn y system gyfiawnder, gweithredu Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar hawliau'r plentyn, a'r galw am ddiddymu'r Ddeddf Hawliau Dynol. Mae hefyd yn cynnwys 70 o argymhellion, sydd yn ôl y Comisiynwyr yn hanfodol i gynorthwyo llywodraeth y DU a'r llywodraethau datganoledig i wireddu hawliau plant yn llawn ar draws y wlad.

Dywedodd Llywodraeth Cymru ei fod yn gweithio i gefnogi'r economi Cymreig a chreu swyddi i fynd i'r afael â thlodi.

"Hynod siomedig"

Dywedodd Comisiynydd Plant Cymru Sally Holland: "Rwy'n hynod siomedig bod rhaid i mi gyflwyno adroddiad wrth y Cenhedloedd Unedig sy'n dangos mai ni yng Nghymru sydd â'r gyfradd uchaf o dlodi plant yn y Deyrnas Unedig.

"Er bod gan Lywodraeth Cymru strategaeth wrthdlodi glir, a rhai rhaglenni addawol i blant, gan gynnwys Dechrau'n Deg a Teuluoedd yn Gyntaf, hyd yma mae'r rhain wedi methu â chael llawer o effaith ar gyfraddau cyffredinol tlodi.

"Gallai hyn fod yn gysylltiedig â'r problemau nad ydynt yn cyrraedd digon o blant, a hefyd eu bwriad i ddarparu manteision hir dymor yn hytrach nag ar unwaith.

"Er bod mesurau caledi Llywodraeth y Deyrnas Unedig wedi atal gostyngiad yn y nifer o blant sy'n byw mewn tlodi, a bod 200,000 o blant yng Nghymru dal yn byw mewn tlodi, rwy'n dal yn argyhoeddedig bod gan Lywodraeth Cymru a llywodraeth leol y gallu i newid y sefyllfa yma yng Nghymru.

Image copyright Getty Images

"Cyflogau isel"

Ychwanegodd y Comisiynydd: "Mae dull gweithredu Llywodraeth Cymru yn rhoi pwyslais canolog ar sicrhau cyflogaeth fel llwybr allan o dlodi, ond mae'n rhaid delio ar frys gyda'r mater o dlodi mewn gwaith. Mae llawer o deuluoedd yn methu delio gyda'r cyfuniad o gyflogau isel a chostau gwarchod plant, tai a gwresogi uchel. Bellach mae gennym ni fwy o deuluoedd sy'n gweithio am incwm isel na theuluoedd di-waith yn byw mewn tlodi yng Nghymru. Mae'n rhaid i Lywodraeth Cymru ddwysau ei ymdrechion i ddelio â thlodi plant ar unwaith.

"Rwy'n cydnabod bod peth cynnydd wedi'i wneud ar hawliau plant yng Nghymru, gan gynnwys y ffaith mai hi oedd y wlad gyntaf yn y Deyrnas Unedig lle mabwysiadodd y llywodraeth Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau'r Plentyn yn egwyddor tywys ar gyfer datblygu polisi i blant a phobl ifanc.

"Ac eto, mae'n rhwystredig ein bod ni'n gorfod adrodd, unwaith eto, nad oes cefnogaeth ddigonol ar gael ar gyfer rhai o'n plant mwyaf agored i niwed. Enghraifft o hynny yw gwasanaethau iechyd meddwl i blant ac oedolion; oes, mae arian ychwanegol wedi'i ddarparu, ond rydym ni'n dal i glywed am blant agored i niwed yn derbyn gwasanaeth anghyfartal; mae diffyg mynediad mewn argyfwng, maen nhw'n wynebu cyfnodau hir o aros, ac mae rhai plant yn cael eu trin ar wardiau seiciatrig oedolion."

Llywodraeth Cymru

Wrth ymateb i sylwadau'r comisiynydd, dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Mae ein hagwedd traws-lywodraethol yn creu canlyniadau. Mae nifer y plant sydd yn byw mewn cartrefi di-waith yn gostwng, tra bod cyrraeddiadau addysgol plant sydd yn derbyn cinio ysgol am ddim mor uchel ag erioed ac mae'r nifer o bobl ifanc rhwng 16 ac 18 oed sydd ddim mewn addysg, gwaith neu hyfforddiant wedi gostwng.

"Rydym yn gweithio i gefnogi'r economi Cymreig a chreu swydd i i fynd i'r afael â thlodi. Dros y pedair blynedd ddiwethaf rydym wedi creu neu ddiogelu 150,000 o swyddi Cymreig, tra bod cyflogaeth yng Nghymru wedi cynyddu ar raddfa uwch nag ar draws y DU dros y chwarter diwethaf.

"Wedi eu cyfuno gyda'r dangosyddion economaidd allweddol diweddaraf, fel yr ail gynnydd mwyaf mewn incwm defnyddiadwy cartrefi yn y DU, mae'r ffigyrau'n dangos fod ein polisiau'n gwneud gwahaniaeth i weithwyr a'u teuluoedd".

Image copyright Getty Images

Straeon perthnasol