Pris llaeth: Pryder ffermwyr

Buwch Image copyright Thinkstock

Mae na bryder ymysg ffermwyr am ddyfodol y diwydiant llaeth yng Nghymru wrth i gwmni llaeth gyhoeddi y bydd yn talu llai am y cynnyrch o ddydd Mercher ymlaen.

Dywedodd cwmni cydweithredol First Milk y bydd pris litr safonol o laeth yn gostwng o geiniog y litr ym mhob ardal o'r DU. Yr unig eithriad yw canolbarth Lloegr, fydd yn gweld gostyngiad o 0.7 ceiniog y litr. Mae cwmni Arla Foods hefyd wedi cyhoeddi y bydd yn talu llai am laeth yn y dyfodol.

Yn ôl yr undebau amaeth mae'r pris bellach yn is na'r gost o gynhyrchu llaeth, ac maen nhw'n ofni y bydd mwy o ffermwyr yn gadael y diwydiant.

Dywed undeb yr NFU fod 450 o ffermwyr wedi gadael y diwydiant llaeth yng Nghymru a Lloegr yn y flwyddyn ddiwethaf, ond yn ôl First Milk, mae'r marchnadoedd nwyddau byd-eang yn parhau i ostwng, ac mae hyn yn effeithio ar y pris y mae'r cwmni'n gallu ei dalu i ffermwyr am laeth.

Undeb amaeth

Wrth siarad ar raglen Taro'r Post ar BBC Radio Cymru ddydd Mercher, dywedodd Dai Lloyd Davies, cadeirydd pwyllgor llaeth Undeb Amaethwyr Cymru: "Blwyddyn yn ôl, i flwyddyn a hanner yn ôl roedden ni mewn cyfnod reit lewyrchus ag adeg hynny roedd na dipyn o son am newydd-ddyfodiaid yn mynd i mewn i'r diwydiant.

"Mae na nifer o ffermydd yng ngogledd Cymru wedi mynd i mewn i'r diwydiant o'r newydd ac roedd prisiau reit deilwng a digon o arian i redeg y busnes oedden ni'n gael am y llaeth. Wedyn roedd na hyder yn y diwydiant - ond mae'r hyder yna wedi dod i ben."

"Amser ansicr"

Dywedodd Kevin White, sy'n newyddiadurwr gyda'r cylchgrawn The Grocer wrth Taro'r Post: "Mae'n amser ansicr iawn i ffermwyr First Milk. Mae First Milk wedi gwneud colled o dros £20m y flwyddyn.

"Mae prif weithredwr First Milk wedi gorfod gwneud lot o newidiadau'n gyflym iawn a lot o golli swyddi hefyd ac mae'n dweud na fydde nhw'n gallu talu mwy tan maen nhw'n gallu ei fforddio fo, felly fe all fod yn gyfnod reit hir rwan pan fydd y ffermwyr yn cael llai o arian na mae'n ei gostio iddyn nhw gynhyrchu'r llefrith.

Image copyright Thinkstock

Ychwanegodd Mr White: "Mae pobl wedi bod yn holi am ddyfodol First Milk ers amser hir - ers bron i flwyddyn - ac yn enwedig ers mis Ionawr. Mae wedi bod yn amser anodd iddyn nhw ac maen nhw wedi gorfod newid pethau'n reit gyflym.

"Da ni'n clywed gan lot o ffermwyr eu bod nhw'n meddwl gadael - pobl high profiel hefyd - achos tydi o ddim yn talu iddyn nhw i weithio yn y diwydiant ddim mwy yn anffodus".

Cadeirydd

Fe wnaeth First Milk golled o £22m yn y flwyddyn ariannol ddiwethaf, ac fe fydd cadeirydd y cwmni yn rhoi'r gorau i'w swydd.

Mewn datganiad dywedodd Syr Jim Paice:

"Fel y gwyddoch o'r cyhoeddiadau diweddar ar draws y byd am bris llaeth, mae'r marchnadoedd nwyddau yn parhau i ostwng. Er bod y camau gweithredu sydd wedi eu cymryd dros y deufis diwethaf wedi gwella ein sefyllfa fasnachu, rhaid i ni hefyd ystyried effaith prisiau nwyddau is. Rwy'n gwybod bod hyn yn newyddion siomedig pellach.

"Wrth i'r camau gweithredu fynd rhagddynt, yn ogystal â'r cytundeb ar amserlen ar gyfer adolygiad allanol, teimlaf mai dyma'r amser priodol i mi gyhoeddi fy mwriad i roi'r gorau i fod yn gadeirydd ar First Milk.

"Trwy gyhoeddi fy mwriad i roi'r gorau i'r swydd, gall y bwrdd ddechrau ar y gwaith o benderfynu pa rinweddau personol a phroffesiynol fydd eu hangen ar y cadeirydd newydd, a dechrau ar y broses recriwtio. Er mwyn sicrhau y bydd pontio priodol rhyngof i a fy olynydd, byddaf yn aros yn y rôl nes i'r cadeirydd newydd ddechrau ar ei waith."