Ymgyrch ysgol Gymraeg yn codi stem

Protest
Image caption Bu rhieni a disgyblion Ysgol Mornant yn protestio i gadw'r ysgol ar agor fis diwethaf

Mae un o ddiddanwyr enwocaf Cymru wedi ymuno gydag ymgyrch i gadw ysgol yn Sir y Fflint ar agor.

Mae Caryl Parry Jones yn gyn-ddisgybl yn Ysgol Gymraeg Mornant, Picton ger Treffynnon sydd yn un o dair ysgol allai gael eu cau gan Gyngor Sir y Fflint.

Prifathro cynta'r ysgol pan gafodd ei sefydlu yn 1953 oedd tad Caryl, y diweddar Rhys Jones. Roedd hi'n un o ysgolion cyfrwng Cymraeg cyntaf Sir y Fflint.

Mae Cyngor Sir y Fflint wedi dweud bod rhaid edrych ar opsiynau oherwydd cwymp yn nifer y disgyblion mewn sawl ysgol yn y sir.

Fis diwethaf fe benderfynodd y cynghorwyr sir gynnal ymgynghoriad ar ddyfodol Ysgol Mornant, Ysgol Maes Edwin ac Ysgol Llanfynydd, ac mae disgwyl i'r awdurdod drafod adroddiad ar y mater ym mis Tachwedd eleni.

Eisoes mae ymgyrchoedd ar-lein yn cefnogi Ysgol Maes Edwin ac Ysgol Mornant wedi denu dros 1,000 o enwau yn ôl y trefnwyr, gan gynnwys Caryl Parry Jones.

Bu rhieni a staff Ysgol Mornant yn protestio yn erbyn cynlluniau'r awdurdod lleol fis diwethaf.

Ar hyn o bryd mae tua 50 o ddisgyblion yn Ysgol Mornant, ac un dewis sydd o dan ystyriaeth yw ffederaleiddio'r ysgol gydag ysgolion eraill cyfagos.

Ond mae pryder am yr effaith ar addysg Gymraeg, ac mae'r cynghorydd lleol Glyn Banks wedi dweud y byddai cau Ysgol Mornant yn groes i bolisi addysg Gymraeg y sir gan y gallai orfodi plant i groesi'r ffin i Sir Ddinbych i dderbyn addysg Gymraeg ym Mhrestatyn.

Image caption Mae Ysgol Mornant yn 'golygu lot' i Caryl Parry Jones

'Gweledigaeth'

Dywedodd Caryl Parry Jones wrth BBC Cymru Fyw: "Wrth gwrs mae'r ysgol yn golygu lot i fi yn bersonol.

"Ond mae hefyd yn rhan o weledigaeth Dr Haydn Williams - roedd sefydlu ysgol uwchradd yng Nglan Clwyd yn garreg filltir fawr yn yr ardal. Ysgol Gymraeg Aberystwyth oedd yr ysgol gynradd Gymraeg gyntaf yng Nghymru ond roedd Mornant yn dynn ar ei sodlau.

"Mae traddodiad Cymreig cryf iawn yn y rhan yna o'r glannau ac mae pobl yn dal i wneud penderfyniad dewr o anfon eu plant i dderbyn addysg Gymraeg.

"Mae'r dewisiadau eraill yn wael hefyd... er enghraifft mae Ysgol Prestatyn mewn sir arall a hefyd mae'n llawn."

Trafodaethau

Mae'r grwpiau ymgyrchu eisoes wedi cyfarfod gyda phrif swyddog addysg y sir, Ian Budd, er mwyn clywed beth fydd cynlluniau'r awdurdod, ac fe fydd cyfarfod arall yn cael ei drefnu'n fuan gyda llywodraethwyr yr ysgolion dan sylw.

Mae'r cyngor yn dweud bod 2,182 o lefydd gwag mewn ysgolion cynradd yn y sir ar hyn o bryd, sy'n 17% yn ormod, tra bod targed cenedlaethol i ostwng hyn i lai na 10%.

Oherwydd hynny, dywed y cyngor bod angen "edrych ar opsiynau mewn rhai ardaloedd fydd yn cynnwys cau ysgolion gyda niferoedd disgyblion sy'n gostwng neu adeiladau sydd ag adeiladau sy'n heneiddio".

Dywedodd y cyngor y byddan nhw'n dilyn y gweithdrefnau llawn i "sicrhau bod disgyblion, rhieni, gofalwyr, staff a llywodraethwyr yn derbyn y wybodaeth briodol a'u bod yn gallu cyfrannu eu barn fel rhan o'r broses adolygu".

Straeon perthnasol