Cwestiwn cymhleth a thyngedfennol

Ar ddiwrnod y refferendwm yng Ngwlad Groeg fydd yn dyngedfennol i ddyfodol economaidd y wlad a'r Ewro o bosib, mae Dewi Llwyd yn Athen yn darlledu. Mae o wedi cofnodi'i argraffiadau o'r sefyllfa gyda chymorth rhai Cymry sy'n byw yno.

Dewi Llwyd

"Bydd dawel fy nghalon; profaist waeth na hyn." Efallai'n wir ond go brin fod geiriau'r cynharaf a'r enwocaf o'u llenorion, Homer, yn cynnig rhyw lawer o gysur i'r Groegiaid heddiw, ar ddiwrnod y refferendwm.

Bydd y mwyafrif llethol yn falch o weld diwrnod y bleidlais dyngedfennol yn dod i ben, er mwyn dechrau dygymod â'r hyn ddaw nesaf. Mae hi wedi bod yn wythnos ddiflas, ddryslyd i lawer.

Y banciau wedi cau, rhesi hir o bobl yn aros yn amyneddgar i dynnu dim mwy na €60 y dydd o'r peiriannau twll yn y wal. Erbyn heddiw mae'r swm yna lawr i €50! Ar ben hyn oll, o'r deng miliwn sydd â'r hawl i bleidleisio, mae carfan go fawr yn ansicr ynglŷn â beth i'w wneud, a phwy all eu beio nhw?

Mae'r cwestiwn ar y papur yn un hir ac yn un cymhleth, dim byd tebyg i gwestiwn eglur refferendwm yr Alban. Ac o ran beth fyddai goblygiadau pleidlais ie neu na, pawb â'i ddehongliad ydy hi yn ôl pob golwg!

O ganol y cythrwfl gwleidyddol cyfoes, cefais ddianc am awr i ben bryn yr Acropolis yng nghwmni myfyrwraig ifanc, Heini Davies o Fangor. Allwch chi ddim peidio ag ymgolli yn hanes y graig enfawr a rhyfeddu at rai o adeiladau mwyaf trawiadol gwareiddiad y gorllewin.

Mae ymwelwyr yn dal i heidio yno yn eu miloedd, a dod wnawn nhw, beth bynnag fydd dyfodol economaidd Gwlad Groeg. Mae rhai pethau'n ddigyfnewid.

Image caption Dewi gyda Heini Davies ger y Parthenon, lle mae'r twristiaid yn dal i heidio

Nid felly lai na milltir i ffwrdd. Wrth grwydro o ganol Athen, dydy hi ddim yn edrych fel dinas lewyrchus. Mae degau o siopau wedi cau, fflatiau ar werth, cardota ar gynnydd.

Mae hanner y busnes wedi diflannu mewn ychydig wythnosau oedd cwyn y gyrrwr tacsi ddaeth a fi o'r maes awyr. Dydy pobl ddim yn mynd allan i fwyta fel y bydden nhw.

Mae un o bob pedwar yn ddi-waith, un o bob dau ymhlith yr ifanc. Does ryfedd medd Heini fod pobl ifanc wedi bod yn tyrru i ralïau'r ymgyrch Na - maen nhw wedi cael llond bol, ac yn gwrthod toriadau pellach, ond os oes gwaeth i ddod, boed i'r Groegiaid eu hunain benderfynu ar y ffordd ymlaen, yn hytrach na gorfod gwrando ar orchmynion o Frwsel a Berlin.

Mae hi'n neges ddeniadol i lawer - ym man geni democratiaeth, mae yna urddas iddi.

Mae wedi bod yn wythnos anos rhywsut i'r ymgyrch Ie. Does dim cymaint o egni yn y raliau. O'r hyn welais i, mae llai o bosteri ganddi yng nghanol Athen.

Image caption Mae posteri'r ymgyrchoedd IE a NA ar draws Athen

Efallai nad ydy amddiffyn y status quo yn hawdd. Mae'n gorfod ennill pleidleisiau drwy gydnabod bod gwaeth i ddod heb os, ond mae'n bosib y bydd mwy o gymorth i gael drwy ddweud Ie.

Efallai mai'r hyn sy'n taro rhywun yn fwy na dim ydy fod gan yr ymgyrch Na arweinydd amlwg, y prif weinidog Alexis Tsipras. Nid pawb o bell ffordd sy'n hoff ohono meddai'r newyddiadurwr Geraint Curig wrtha'i, ond yn sicr, allwch chi mo'i anwybyddu.

O ran ymwelydd tridiau fel fi, mae'n anodd peidio â chydymdeimlo a'r Groegwr cyffredin yn ei bicil - wrth fwrw pleidlais yn etholiadau'r degawdau diwethaf, go brin ei fod ef neu hi wedi rhagweld am eiliad y byddai'n dod i hyn.

Ar bwy bynnag mae'r bynnag mae'r bai, mae angen dod i benderfyniad cyn iddi nosi. Gobeithio y bydd pethau ychydig yn fwy eglur ymhen ychydig oriau.

Ond allwn ni ddim bod yn siŵr o hynny ychwaith.