'Dryswch' dros bwrpas corff amgylcheddol, medd AC

Alun Ffred Jones
Image caption Mae Alun Ffred Jones wedi ysgrifennu at brif weithredwr Cyfoeth Naturiol Cymru

Mae "dryswch" sylweddol o fewn corff amgylcheddol mwyaf Cymru ynglŷn â'i bwrpas, yn ôl cadeirydd un o bwyllgorau'r Cynulliad.

Dywedodd Alun Ffred Jones, cadeirydd y pwyllgor amgylchedd, fod Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC) wedi cynnig cyngor dryslyd i gyrff eraill a bod rhai'n credu ei fod yn rhy agos at Lywodraeth Cymru.

Wedi ymchwiliad y pwyllgor trawsbleidiol mae Mr Jones wedi ysgrifennu at brif weithredwr CNC i amlinellu ei bryderon.

"Nid yw'n ymddangos bod Cyfoeth Naturiol Cymru yn deall yn glir beth yw ei bwrpas fel sefydliad," meddai yn ei lythyr.

"Mae llawer o'r materion mwy penodol a godwyd ... yn deillio o'r dryswch sy'n bodoli o fewn Cyfoeth Naturiol Cymru ynghylch ei bwrpas a'r diffyg ymwybyddiaeth ymddangosiadol ar frig Cyfoeth Naturiol Cymru o sut mae'n cael ei ystyried ar lawr gwlad gan randdeiliaid allweddol a staff."

Mae CNC wedi gwrthod y feirniadaeth a'r prif weithredwr Dr Emyr Roberts yn dweud bod creu'r corff wedi bod yn "hynod gymhleth".

"Does dim ymgais wedi bod i wneud unrhywbeth fel hyn unman yn y byd," meddai.

Image caption Dywedodd prif weithredwr Cyfoeth Naturiol Cymru nad oedd dryswch

Mae'r llythyr wedi dweud bod rhai awdurdodau lleol wedi eu drysu gan arferiad CNC o ddatgan nad oedd gwrthwynebiad i achos cynllunio cyn rhestru "pryderon difrifol".

Dywedodd fod rhai sefydliadau wedi codi pryderon bod CNC yn rhy agos at Lywodraeth Cymru, yn enwedig yn achos dadleuol Trac Rasio Cymru ym Mlaenau Gwent.

Fe gafodd CNC ei ffurfio ryw ddwy flynedd yn ôl drwy uno'r Cyngor Cefn Gwlad, Asiantaeth yr Amgylchedd a'r Comisiwn Coedwigaeth.

Yn gynharach eleni dangosodd arolwg staff fod cwta 14% o weithwyr CNC yn teimlo bod y broses uno wedi'i rheoli'n effeithiol. Fe gymerodd mwy na hanner y 2,000 staff ran yn yr arolwg.

'Pryderon difrifol'

Dywedodd Mr Jones: "Mae'r rhain yn bryderon difrifol. Roeddem wedi disgwyl y byddai CNC mewn sefyllfa well ddwy flynedd wedi'r uno.

"Rydym wedi clywed am rai datblygiadau cadarnhaol ond soniodd llawer o randdeiliaid am brofiadau sy'n awgrymu bod angen gwelliant sylweddol mewn ystod eang o feysydd.

"Os caiff y gwelliannau eu gwneud yn awr, byddai hynny'n ateb llawer o'r materion sydd wedi cyfrannu at bryderon rhanddeiliaid a diffyg morâl ymysg staff.

"Ni ellir anwybyddu'r pryderon hyn - rhaid delio â hwy yn gyflym."

'Croesawu'r craffu'

Dywedodd Dr Roberts: "Rydym ni'n croesawu'r craffu blynyddol gan y pwyllgor ar ein gwaith - mae'n rhan werthfawr o'r dysgu fel y gallwn ni wella fel sefydliad.

"Roedd creu CNC yn hynod gymhleth - does dim ymgais wedi bod i wneud unrhywbeth fel hyn unman yn y byd, ac mae newid ar y raddfa yma yn cymryd amser i sefydlu.

"Rydym ni'n glir ynglŷn â'n pwrpas ac yn gweithio â staff a rhanddeiliaid o amgylch y cysyniad newydd yma o reoli'n cyfoeth naturiol mewn ffordd fwy cysylltiedig.

"Ac rydym ni eisoes yn ymateb i nifer o'r pwyntiau a godwyd ac, o ystyried y cefndir o newid sylweddol, dwi'n falch iawn o'r gwaith rhagorol mae'n staff yn parhau i wneud ar ran pobol, amgylchedd ac economi Cymru."