Archdderwydd Christine James: Angen i Gymru 'ddeffro'

Yr Archdderwydd Christine James yn annerch o'r maen llog fore Llun
Image caption Hon fydd Prifwyl ola' Christine James yn ystod ei chyfnod fel Archdderwydd

Wrth dderbyn aelodau newydd i'r Orsedd fore Llun, fe alwodd yr Archdderwydd Christine James ar i Gymru "ddeffro" ac ysgwyddo'r cyfrifoldeb dros "warchod ein gwlad" wedi i Gymru golli nifer o'i chewri yn gynharach eleni.

Gan gyfeirio at farwolaethau pobl amlwg fel John Davies, Meredydd Evans, R Geraint Gruffydd, Harri Pritchard Jones, Osi Osmond a John Rowlands, ymhlith eraill, dywedodd fod angen llenwi'r "bwlch anferth" oedd ar eu holau.

Dywedodd fod y rhai oedd yn cael eu derbyn i'r Orsedd yn "bobl ddawnus, pobl dalentog pob un, rhai sy'n llawn addewid, rhai a all o bosib droi yn gewri newydd i lenwi'r bylchau a adawyd gan y rhai a gollwyd yn gynharach eleni."

"Amddiffynnwch gelfyddyd, dyrchafwch y Gymraeg," oedd ei neges i'r gorseddigion newydd.

Eisteddfod Genedlaethol Maldwyn a'r Gororau yw Eisteddfod olaf Christine James fel Archdderwydd.

Image caption Roedd y bardd Guto Dafydd yn cael ei urddo fore Llun

'Tyfu cewri'

"Yr her i ni gyd y bore 'ma yw i ni ddeffro," meddai, gan ddefnyddio stori Breuddwyd Rhonabwy o'r Mabinogi fel ysbrydoliaeth.

"Deffro i'n hangen, deffro i'r bygythiad sy'n ein hwynebu i sicrhau bod cenedl y Cymry, er gwaethaf pob ymosodiad arni, yn ieithyddol, yn wleidyddol, yn ddiwylliannol, yn gelfyddydol, bod cenedl y Cymry yn un sy'n tyfu cewri o hyd.

"Sicrhau bod ein gwlad ni'n para'n un sy'n caniatáu i bob addewid i dyfu i'w botensial llawn, yn wlad lle caiff pob breuddwyd le a chyfle i'w gwireddu i'r eithaf.

"A fynnwn ni'r bore 'ma, ysgwyddo'r cyfrifoldeb hwnnw?"

Roedd yr aelodau newydd yn cynnwys enillwyr prif wobrau'r Eisteddfod Genedlaethol y llynedd, Guto Dafydd (enillydd y Goron), Lleucu Roberts (enillydd y Fedal Ryddiaith a Gwobr Goffa Daniel Owen), Sioned Eleri Roberts (enillydd Tlws y Cerddor), a Dewi Wyn Williams (y Fedal Ddrama), yn ogystal ag enillwyr prif wobrau Eisteddfod yr Urdd.

Roedd rhaid i'r aelodau symud o Gylch yr Orsedd i'r Babell Lên fore Llun wedi i'r glaw gyrraedd hanner ffordd drwy'r seremoni.

Yn gynharach bu Cymru Fyw yn holi Christine James wrth iddi nesáu at ddiwedd ei chyfnod fel Archdderwydd.

Allech chi fod yn aelod o'r Orsedd tybed? Rhowch gynnig ar ein cwis.

Mwy o newyddion a straeon o Eisteddfod 2015.

Image caption Bu'n rhaid symud i'r Babell Lên wedi i'r glaw gyrraedd

Pynciau Cysylltiedig