Be' wyddoch chi am Gyprus?

Cyprus

Bydd sylw cefnogwyr pêl-droed Cymru ar Gyprus ar 3 Medi wrth i dîm Chris Coleman geisio aros ar frig Grŵp B yn rowndiau rhagbrofol Ewro 2016.

Ond faint ydych chi'n ei wybod am Gyprus? Mae BBC Cymru Fyw wedi casglu ambell i ffaith am yr ynys ym Môr y Canoldir:

Maint

Mae Cyprus yn mesur 9,251 km sgwâr - llai na hanner maint Cymru, sydd yn 20,779 km sgwâr. Ond Cyprus yw'r drydedd ynys fwyaf ym Môr y Canoldir ar ôl Sicily a Sardinia.

Annibyniaeth

Cafodd Gweriniaeth Cyprus ei sefydlu ar 1 Hydref 1960. Roedd yr ynys o dan reolaeth amryw o ymerodraethau hyd at reolaeth Prydain (1914-1960).

Gogledd Cyprus

Yn 1983 cafodd gweriniaeth annibynnol de facto ei sefydlu yng ngogledd ynys Cyprus dan lywodraeth bobl o dras Twrcaidd. Twrci yw'r unig wlad sy'n cydnabod Gweriniaeth Dwrcaidd Gogledd Cyprus.

Image caption Baner Gweriniaeth Dwrcaidd Gogledd Cyprus

Poblogaeth

Mae 'na amcangyfrif bod 1,172,458 yn byw yng Nghyprus yn 2014. Mae 253,000 o'r boblogaeth yn byw yn y brifddinas, Nicosia, sydd tua maint Abertawe.

Mae 99.5% o bobl Cyprus sydd o dras Groegaidd yn byw yn y de, ac mae 98.7% sydd o dras Twrcaidd yn byw yn y gogledd.

Arian

Y bunt (neu'r Lira weithiau) oedd arian Cyprus tan 31 Rhagfyr 2007, pan ddechreuodd y wlad ddefnyddio'r Euro. Ond mae'r rhan ogleddol Twrcaidd o'r ynys yn dal i ddefnyddio'r Lira Twrcaidd.

Image caption Stadiwm GSP yn Nicosia, lle bydd Cymru'n herio Cyprus nos Iau

Anthem

Ers 1966 mae gan Gyprus yr un anthem â Gwlad Groeg. Hon yw'r anthem hiraf yn y byd. Mae hi hefyd yn cael ei chwarae ym mhob seremoni gloi'r Gemau Olympaidd, i nodi cyfraniad Groeg i sefydlu'r gemau.

Ymwelwyr

Mae dros 2.5 miliwn o bobl yn ymweld â Chyprus bob blwyddyn, gyda llawer yn cael eu denu i drefi glan môr Paphos, Larnaca, Limassol ac Ayia Napa.

Image caption Hyfrydwrch Paphos, ar ochr orllewinol yr ynys

Haf poeth

Mae'r Haf yng Nghyprus yn para am wyth mis fel arfer (Ebrill-Tachwedd), ac fe all rai o gefnogwyr Cymru ei chael hi'n anodd ymdopi gyda tymheredd a allai gyrraedd 40C. Yn 2010 mi gododd y tymheredd i 46.6C ym mhentref Lefkoniko.

Symbol cenedlaethol

Y ddafad Moulfon yw symbol cenedlaethol Cyprus. Roedden nhw'n anifeiliaid prin iawn ar un adeg, ac erbyn y 1930au dim ond 15 oedd ar ôl.

Ond yn dilyn strategaeth cadwraeth, mae'r niferoedd wedi codi ac mae miloedd ohonyn nhw unwaith eto. Y defaid yma sydd ar fathodyn tîm rygbi cenedlaethol Cyprus.

Image caption Symbol cenedlaethol Cyprus, y Moulfon

Cymru v Cyprus

Mae timau pêl-droed Cymru a Chyprus wedi chwarae ei gilydd chwe gwaith ers 1992. Mae Cymru wedi ennill pedair gwaith, a Chyprus wedi ennill dwy waith.

Ar hyn o bryd mae Cymru'n nawfed ar restr detholion y byd FIFA, gyda Chyprus yn rhif 82.

Gallwch ddilyn holl gyffro'r gêm nos Iau, 3 Medi, o 7:15pm ymlaen ar lif byw arbennig BBC Cymru Fyw.

Image caption Ioannis Okkas sydd wedi chwarae'r nifer fwyaf o gemau i Gyprus (106 o gapiau). Cafodd ei gap olaf yn 2011.