Dadorchuddio llun olaf Osi Rhys Osmond

hunanbortread Image copyright Maggie's

Mae'r llun olaf gan yr artist Cymreig, Osi Rhys Osmond, yn mynd i gael ei arddangos yn gyhoeddus am y tro cyntaf.

Cafodd 'Hunanbortread' ei baentio yn ystod mis olaf o fywyd Osmond tra bu'n derbyn triniaeth am ganser.

Bydd y llun i'w weld yn Chapter yng Nghaerdydd nos Lun, tra bydd ffilm ddogfen newydd am y gwaith hefyd yn cael ei ddangos.

Bu farw Osmond ym mis Mawrth 2015 ar ôl gyrfa fel artist, academydd a hyrwyddwr y celfyddydau Cymreig.

Bydd ei lun olaf yn hongian yng nghanolfan newydd Maggie's ar gyfer pobl â chanser, sy'n agor yng Nghaerdydd yn 2017.

Tra bod y gwaith gyda'r teitl 'Hunanbortread', mae Osmond wedi canolbwyntio ar y tirweddau sydd wedi bod yn gartref iddo: ei man geni yn Wattsville yn Sir Caerffili, a'i gartref o 30 mlynedd yn Llansteffan yn Sir Gaerfyrddin.

Image copyright Maggie's
Image caption Bu Osi Rhys Osmond yn gweithio ar Hunanbortread yn ystod mis olaf ei fywyd

Bu farw Osmond cyn iddo gwblhau'r gwaith paentio, ond yn y rhaglen ddogfen 'A Brief Eternity: Ar Awyr Le' gan y cyfarwyddwr Clare Sturges, dywedodd Osmond na fyddai wedi ei "ddadrithio" os nad oedd yn bosib i'w orffen.

"Weithiau mae gadael rhywbeth heb ei orffen yn gallu cyflawni rhywbeth arall," meddai.

"Efallai na fyddwch yn creu'r hyn yr ydych wedi cynllunio, ond bydd gwerth i'r gwaith yn y diwedd.

"Bydd y llun yna i bobl edrych arni a'i ystyried, ac y gallant feddwl 'mae'r dyn hwn wedi ei gael yn anodd, mae'r dyn yma wedi gwneud ymdrech, mae'r dyn yma'n meddwl am bethau eithaf dwfn'."

'Tragwyddoldeb byr'

Mae'r rhaglen ddogfen yn dilyn Osmond wrth iddo weithio ar y llun, ac wrth iddo ddod i dderbyn ei fod yn agosáu at ddiwedd ei fywyd.

Dywedodd wrth y rhaglen: "Rwy'n credu mai ein bywydau yw ein hanfeidreddau.

"Dydw i ddim yn cofio beth ddigwyddodd o'r blaen, ac ni fyddaf yn cofio neu gael unrhyw syniad am yr hyn sy'n digwydd wedyn. Felly, nid wyf yn ofni marwolaeth, yn hynny o beth, oherwydd nid yw'n mynd i ddigwydd.

"Dyma beth yr wyf yn galw 'fy nhragwyddoldeb byr'. "

Dywedodd Osmond fod canser yn "ddirgelwch mawr," gan ychwanegu nad oedd unrhyw resymeg i'r clefyd: "Mae'n rhyw fath o anhrefn."

"Mae wedi bod yn brofiad rhyfeddol. Mae wedi cyfoethogi pethau mewn cymaint o wahanol ffyrdd, sy'n beth anodd i'r rhan fwyaf o bobl i ddeall.

"Maen nhw'n credu ei fod fel cael smotyn, ei fod yn niwsans. Ond oherwydd y ffordd y mae'n cymryd dros y cyfan o'ch bodolaeth, y cyfan o'ch bywyd, y cyfan o'ch teulu, y cyfan o'ch ffrindiau, mae'n fwy na salwch. Mae'n ffordd o fyw. "

Straeon perthnasol