Ble mae'r gynulleidfa Gymraeg?

Yn dilyn y cyhoeddiad ddydd Llun, bod Cwmni Theatr Maldwyn wedi gorfod canslo perfformiad o'r sioe Gwydion yng Nghanolfan Mileniwm Cymru ym mis Hydref oherwydd gwerthiant tocynnau isel, mae Cymru Fyw yn holi pam a ble mae Cymry Caerdydd?

Image caption Arfon Williams yn chwarae rhan Gwydion

"Rydw i'n siomedig. Rhaid i chi wynebu sefyllfa fel hyn a symud 'mlaen," meddai Penri Roberts, Cyfarwyddwr Cwmni Theatr Maldwyn.

"Rwy'n dal i synnu i ddweud y gwir. R'on ni 'di denu 500 o bobl i Theatr Hafren, ac mae 'na lawer mwy o Gymry Cymraeg yn byw yng Nghaerdydd. Lle maen nhw?"

Un o'r ffactorau posib sydd wedi ei grybwyll tros y gwerthiant isel o docynnau yw'r ffaith bod sioe 'Gwydion' wedi ei darlledu ar S4C yn ystod wythnos yr Eisteddfod.

"Dydy hynny erioed 'di digwydd i ni o'r blaen [darlledu'r sioe cyn iddi fynd ar daith]. Mae pobl yn gallu recordio ar y teledu ac ail wylio. Hefyd, mae'r ffaith bod Cwpan Rygbi'r Byd ymlaen, a dim gwestai ar gael. A ffactorau eraill y tu hwnt i'n rheolaeth ni.

"Roedden ni wedi marchnata, wedi gwneud flyers a phosteri, hysbysebu yn 'Y Dinesydd' [sef papur bro'r brifddinas] a defnyddio'r gwefannau cymdeithasol. Mae 'na gystadleuaeth fawr y dyddie yma.

"Rydyn ni'n gwneud CD o'r sioe gyda Sain, mae hynny'n rhywbeth i ni weithio tuag ato."

Image copyright Linda Brown
Image caption Linda Brown

Mae Linda Brown, sy'n gweithio i Gwmni Theatr Bara Caws, yn cydymdeimlo â Chwmni Theatr Maldwyn ac yn dweud bod yn rhaid gweithio'n galed y dyddiau hyn i ddenu cynulleidfaoedd.

"Mae'n bechod mawr. Yn bersonol, dwi'n meddwl y broblem ydy, mae wedi ei darlledu ar y teledu. Mae'r cyhoedd wedi gweld y sioe. Mae'n uchelgeisiol i drio gwerthu cymaint o docynnau os mae wedi ei darlledu.

"Dyddie hyn mae angen i ni weithio'n galetach i werthu tocynnau. Mae cymaint o competition gyda iPads, cyfrifiaduron, a phwyslais mawr ar chwaraeon. Ni'n lwcus iawn gyda pobl yn y gymuned yn marchnata ein sioeau, ond rydyn ni all-out gyda Twitter a Facebook hefyd.

"Tydi hi ddim yn waith hawdd i werthu theatrau mwyach.

"Mae angen cynllun marchnata mawr i werthu tocynnau. Rydyn ni'n dechre hyrwyddo sioe tua blwyddyn o flaen llaw. Mae'n wahanol i'r Eisteddfod, mae dy ffans di yno yn barod yn cefnogi.

"Mae 'na lot o barch i'r cwmni [Theatr Maldwyn] ac er cof am Derec hefyd.

"Mae cymaint o Gymry yn byw yng Nghaerdydd ond mae'n anodd iawn i gael gafael arnyn nhw."

Image caption Cefin Roberts

Un arall sydd wedi mynegi siom am y newyddion ydy'r cyfarwyddwr a chynhyrchydd theatr Cefin Roberts.

"Rwy'n siomedig iawn dros y cwmni. Fedrai ddeall y pwysau a'r cyfrifoldeb, a'r siom o orfod canslo'r sioe.

"Mae'n siom bod cynhyrchiad Cymraeg yng Nghaerdydd wedi methu denu digon i'w llwyfannu.

"Mae'n rhaid bod yn uchelgeisiol. Gobeithio na fydd hyn yn effeithio ar Ganolfan y Mileniwm i ddenu sioeau Cymraeg yn y dyfodol.

"Mae hyn yn codi cwestiynau. Os mai'r ffaith ei bod wedi ei darlledu ar y teledu oedd i raddau yn esbonio [y gwerthiant isel] efallai bod angen edrych eto ar y dyddiad darlledu. Dwi ddim yn dweud mai dyna 'di'r ateb, 'falle bod hyn yn gyfle i edrych beth sy'n achosi'r diffyg gwerthiant. Pam ddim yng Nghaerdydd?

"Ar y teledu welish i o, ond byse fo 'di bod yn well ei weld yn fyw, mwy o spectacle.

Image caption Rhodri Prys Jones oedd yn chwarae rhan Lleu Llaw Gyffes a Glesni Fflur oedd Blodeuwedd

"Mae'n anodd dweud beth sy'n effeithio ar werthiant. Ai marchnata 'di o? Ffaith ei fod 'di bod ar y teledu? Codi cwestiynau ydw i. Dwi ddim yn pwyntio bys.

"Maen rhywbeth mae'r Eisteddfod yn ei wynebu o hyd - sut mae cael mwy o bennau fewn trwy'r giât pan allwch wylio ar y teledu?

"I ni sy'n cynhyrchu a chyfarwyddo cael pobl i eistedd ar y seddi sy'n bwysig. Mae teledu yn fwy oeraidd. Mae perfformiwr yn hoffi gwerthfawrogiad pobl. Yn sicr mi fyse Canolfan y Mileniwm di bod yn lwyfan mwy caredig na phabell. Mae'r pafiliwn yn gur pen i gynhyrchwyr theatr. Mae'r llwyfan yng Nghanolfan y Mileniwm yn arbennig.

"Oedd o'n gynhyrchiad arbrofol iawn o ran y gerddoriaeth, yn gam ymlaen i'r cwmni yn weledol a cherddorol. O'n nhw 'di cymryd risg a dwi'n edmygu nhw yn fawr iawn am hynny."

Ddiwedd fis Hydref mae Cefin Roberts yn cyfarwyddo sioe Les Misérables: Fersiwn Ysgolion yng Nghanolfan y Mileniwm yng Nghaerdydd, ac mae'r tocynnau'n gwerthu'n dda ar gyfer y pum perfformiad.

"Yn sicr mae Le Mis ei hun yn boblogaidd. Mae'r deunydd craidd yn mynd i ddenu.

"'Dan ni'n gweld os chi'n cael sylw ar raglen deledu fel 'Last Choir Standing' neu 'Britain's Got Talent', mae hynny'n 'neud y marchnata drostoch chi. Ond mae'n rhaid i chi neidio'r don bob amser. Ar yr adegau hynny pan does dim cyhoeddusrwydd y rhaglenni hynny, mae'n rhaid gweithio'n galetach.

"Mae'r gynulleidfa yn gallu bod yn fympwyol. Mae'r trai ar fin newid, bydd 'na lanw. Mae pobl yn cael llond bol weithiau o weld yr un pethau, maen nhw'n cael llond bol ar y teledu ac yn dod yn ôl i'r theatr.

"Maen nhw'n greadigol yn Theatr Maldwyn. Rhaid defnyddio hyn fel her, a gobeithio y byddan nhw'n ei droi yn rhywbeth positif. Mae angen codi i fyny o hyn a pheidio â'i gymryd fel gormod o gnoc."

Hefyd ar y BBC