Gweinidog: ‘Angen ymateb yn well i heriau amgylcheddol’

Mynyddoedd, Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog
Image caption Mae adroddiad wedi argymell sefydlu pwyllgor i ofalu am ardaloedd fel Bannau Brycheiniog

Mae angen "dulliau ffres" ar y llywodraeth er mwyn ymateb i heriau amgylcheddol y Gymru wledig, yn ôl y gweinidog cyfoeth naturiol.

Dywedodd Carl Sargeant fod newidiadau'n angenrheidiol i "sicrhau cymunedau gwledig mwy llewyrchus".

Daw ei sylwadau wedi i adolygiad o ddyfodol parciau cenedlaethol ac ardaloedd o harddwch naturiol eithriadol Cymru gael ei gyhoeddi.

Cafodd yr adolygiad ei gadeirio gan yr Athro Terry Marsden o Brifysgol Caerdydd er mwyn darganfod sut oedd wyth "tirlun naturiol" Cymru yn gweithio.

Mae'r adroddiad yn argymell nifer o newidiadau, gan gynnwys creu pwyllgor cenedlaethol ar gyfer tirweddau a cheisio gwella rôl cyrff cyhoeddus yn yr ardaloedd hynny.

Bydd gweithgor yn cael ei sefydlu i edrych ar yr argymhellion o dan arweiniad yr Arglwydd Dafydd Elis-Thomas AC. Bydd Gweithgor Tirweddau'r Dyfodol yn cyhoeddi ei ganfyddiadau yn fuan y flwyddyn nesaf.

Parciau cenedlaethol

Mae astudiaethau blaenorol wedi awgrymu bod y parciau cenedlaethol eu hunain werth hanner biliwn o bunnoedd i economi Cymru. Mae'r parciau'n cyflogi bron i 30,000 o bobl - gyda 38% o'r swyddi yn gysylltiedig â'r amgylchedd.

Cafodd y parc cenedlaethol cyntaf yng Nghymru ei sefydlu yn Eryri yn 1951, ac mae bron i 60 o flynyddoedd ers sefydlu penrhyn Gŵyr fel yr ardal o harddwch naturiol eithriadol cyntaf yng Nghymru a Lloegr.

Ond mae ardaloedd cefn gwlad wedi dioddef o ran gwasanaethau iechyd ac ysgolion, siopau a band eang dros y blynyddoedd, yn ôl adroddiad yr Athro Marsden.

Mae'r adroddiad hefyd yn rhybuddio y gall canolbwyntio ar ranbarthau dinesig olygu llai o fuddsoddi mewn ardaloedd cefn gwlad.

Datblygiadau economaidd

Mae'r adroddiad yn galw ar weinidogion i gynnig isadeiledd gwell ac i bartneriaethau gwirfoddol a phreifat i hybu datblygiadau economaidd ac amgylcheddol.

Dywed yr adroddiad bod angen magu economi wyrdd a datblygu cyfryngau digidol er bod diffyg cyswllt band eang gyda'r we yn dal yn broblem sylweddol.

Ar hyn o bryd mae'r ardaloedd hyn yn allforio eu deunydd crai, ond byddai gwerth economaidd gwell mewn cynhyrchu deunyddiau'n lleol hefyd, meddai.

Byddai hyn yn galluogi pobl leol i aros yn eu hardaloedd a gweithio mewn swyddi lleol.

Image copyright Les Kinder