Mwy o blant ifanc yn ordew yng Nghymru

Gordewdra Image copyright Thinkstock

Mae mwy na chwarter y plant yn nosbarthiadau derbyn Cymru dros eu pwysau neu'n ordew - ac mae'r gyfran ohonyn nhw'n llawer uwch o'i gymharu â Lloegr.

Yn ôl yr ystadegau diweddaraf, mae'r broblem yn waeth mewn cymunedau difreintiedig.

Mae pennaeth Iechyd Cyhoeddus Cymru, Dr Tracey Cooper, yn rhybuddio os nad oes yna weithredu ar frys, mae'n bosib bydd y gwahaniaeth rhwng iechyd y cyfoethog a'r tlawd yn gwaethygu.

Ond mae cyn-gynghorwr iechyd i Arlywydd yr Unol Daleithiau, Barack Obama, yn dweud bod maint Cymru yn ei roi mewn safle da i wella'r Gwasanaeth Iechyd a threchu "epidemig" gordewdra.

Yn ôl y ffigyrau diweddaraf, os yw plentyn yn ordew erbyn iddyn nhw fod yn bump oed, mae'r ffigyrau diweddaraf yn awgrymu eu bod yn debygol iawn o aros yn ordew.

Fel rhan o Gynhadledd Iechyd Cyhoeddus Cymru, mae Dr Cooper wedi galw ar holl gyrff cyhoeddus Cymru i weithio gyda'i gilydd i fynd i'r afael â'r problemau.

Mae'r Gweinidog Iechyd Mark Drakeford yn dweud bod Llywodraeth Cymru eisiau gwneud mwy ond ei fod angen mwy o bwerau gan San Steffan.

'Arwain y ffordd'

Roedd yr Athro Don Berwick yn arfer bod yn weinyddwr o raglen yswiriant iechyd yr Arlywydd Obama, Medicare, ac mae'n gyd-sylfaenydd Sefydliad Gwella Gofal Iechyd yn Cambridge, Massachusetts.

Dywedodd, gyda "llywodraeth glyfar" a gadael i ddoctoriaid a nyrsys i wneud eu swyddi, gallai'r wlad uno y tu ôl i'r un weledigaeth.

"Mae gennych chi dros 300 o asiantaethau'n gweithio ar iechyd - os wnewch chi weithio gyda'ch gilydd, does dim na allwch chi ei gyflawni," meddai.

Roedd yr Athro Berwick yn mynychu cynhadledd o arbenigwyr iechyd cyhoeddus yng Nghaerdydd.

"Dy'ch chi eisiau cael targedau," meddai. "Pam ddim rhoi diwedd ar dlodi yng Nghymru, pam ddim dod a'r epidemig gordewdra i ben - bod yn esiampl i'r byd?

"Gall Cymru arwain y ffordd."

Image caption Roedd yr Athro Don Berwick yn rhan o gynhadledd yn Stadiwm Swalec Caerdydd

Dywedodd y Gweinidog Iechyd Mark Drakeford bod gan y llywodraeth ran i'w chwarae mewn iechyd cyhoeddus - ac y byddai'n gwneud mwy yng Nghymru pe bai ganddo'r pwerau.

"Fe fyddwn ni yn bendant yn creu mwy o orfodaeth gyda'r diwydiant bwyd," meddai.

"Dyw osgoi siwgr ddim yn bosib yn y ffordd ry'n ni'n byw oherwydd mae'n rhan o'r bwyd sydd mewn siopau yn barod.

"Mae mwy y gallwn ni, ac y dylen ni wneud i leihau cynnwys siwgr."

'Dechrau'n gynnar'

Dywedodd Dr Julie Bishop, cyfarwyddwr gwella iechyd yn Iechyd Cyhoeddus Cymru bod gordewdra yn pasio ysmygu fel prif achos problemau iechyd mae modd eu hosgoi.

"Ry'n ni'n gwybod bod y broblem yn dechrau yn gynnar, sy'n un o'r rhesymau pam sy'n ni'n edrych ar lefelau gordewdra ymysg plant ifanc," meddai.

"Ry'n ni'n deall fwyfwy bod plentyn sy'n ordew yn bump oed yn debygol o barhau'n ordew am weddill eu bywydau."