Steddfod 'ta Gŵyl y Dathlu?

cylch yr orsedd

Mae 'na dri mis wedi mynd heibio bellach ers Eisteddfod Genedlaethol Maldwyn 2015. Llwyddodd y Brifwyl ym Meifod i ddenu dros 7,000 yn fwy o ymwelwyr na wnaeth Eisteddfod Sir Gâr yn 2014. Ond oes angen rhagor o welliannau i ddenu rhagor o bobl i'r Maes?

Ymhlith yr eisteddfodwyr fuodd ym Meifod mae Huw Onllwyn Jones o Gaerdydd. Mae'n cynnig nifer o awgrymiadau i geisio rhoi sglein ar eisteddfodau'r dyfodol:


Gŵyl y Dathlu

"Pizzazz": having dazzling style, vigorous spirit, energy and excitement.

Dyna i chi eglurhad y geiriadur ac mae'n bosib ei ddefnyddio fel hyn:

'Mae gan Tafwyl gryn dipyn o bizzazz'.

neu

'Mae angen llawer mwy o bizzazz ar y Steddfod Genedlaethol'.

Oes. Llawer mwy.

Rwy'n ofni nad yw brand yr Eisteddfod Genedlaethol yn werth rhyw lawer, erbyn hyn. Mae'r gair 'eistedd' yn air heb unrhyw deimlad deinamig iddo. Wedi'r cyfan, nid yw 'eistedd' yn rhywbeth sy'n llawn hwyl a sbri. Yn hytrach, mae'n gwneud i mi feddwl am resi o hen fenywod yn gwylio cerdd dant.

Ac mae'r gair 'cenedlaethol' yn f'atgoffa o bethau cenedlaethol eraill, sy'n hollol ddiflas, megis y Cynulliad Cenedlaethol, y Coleg Cymraeg Cenedlaethol a'r Cwricwlwm Cenedlaethol.

Awgrymaf, felly, enw newydd, sef Gŵyl y Dathlu. Gellir creu is-frandiau, megis Gŵyl Dathlu'r Gaeaf, Gŵyl Dathlu'r Gogledd ayyb, a fydd yn galluogi'r Steddfod i gynnal mwy o ddigwyddiadau - a gwneud mwy o arian.

Newidiadau radical

Mae angen ambell i newid sylfaenol.

1) Beth am gael gwared ar yr orsedd yn gyfangwbl?

Fe ddaeth yr amser i'r criw yma o bobl ddod i ben â'r traddodiad embarrassing o gerdded ar draws y maes mewn dillad rhyfedd. Wedi'r cyfan, beth yw'r neges?

"Edrychwch arnon ni! Ni'n wych ac yn bwysig. Ni'n gallu treiglo, cynganeddu a darllen 'Barn'. Chi ddim."

Dyw'r fath agwedd ddim yn dderbyniol, bellach, ar adeg pan mae cymdeithas yn rhoi pwyslais ar gydraddoldeb a chynwysoldeb.

Image caption "Wyt ti 'di cael y cyfle i ddarllen rhifyn diweddara 'Barn' eto?"

2) Llai o bwyslais ar gystadlu

Os ydych chi am gael ychydig o lonydd wrth ymweld â'r ŵyl, does ddim lle gwell na'r pafiliwn.

Ewch yno bron ar unrhyw adeg, ac fe gewch fwynhau eistedd yng nghanol môr o seddi gwag. I mi, mae hyn yn dangos yn glir mai side-show yw'r cystadlu - ac mai prin yw'r diddordeb mewn nifer o gystadlaethau.

Yr ateb, felly, yw codi pafiliwn tua chwarter maint yr hen bafiliwn pinc. Fe fydd gwneud hyn hefyd yn arbed arian i'r Brifwyl bob blwyddyn.

Ar hyn o bryd, mae'r pafiliwn yn niwsans enfawr. Os ydych am fynd o stondin Cowbois i stondin Merched y Wawr mae'n rhaid i chi gerdded mas o'ch ffordd rownd y pafiliwn.

Run peth, os ydych am fynd, wedyn, i stondin S4C, fe fydd angen i chi gerdded cryn bellter eto. Mae'n bryd i ni dderbyn nad yw'r mwyafrif helaeth o ymwelwyr am fynd i weld y cystadlu. Yn hytrach, maen nhw am gyfarfod ffrindiau a gweld digwyddiadau cyffrous.

Image caption Ydy hi'n bryd cael pafiliwn llai?

3) Mae angen symud peth o'r cystadlu ar-lein

Siaradais i efo nifer o ymwelwyr ym Meifod a oedd wedi eistedd drwy ragbrofion eu plant - a gorfod gweld nifer fawr yn cystadlu. Fedrwch chi ddychmygu gwrando ar ddwsinau o blant pobl eraill yn canu'r un alaw werin, drosodd a drosodd a throsodd?

Artaith yw hynny - ac mae angen i'r broses ddod i ben. Mae angen, felly, i'r rhagbrofion ddigwydd ar-lein. Fe fydd modd i'r cystadleuwyr anfon clip fideo o'u perfformiadau i'r beirniaid eu gweld a, thrwy hynny, fe all y beirniaid ddewis y tri sy'n cael llwyfan (neu restr fer i fynd i'r rhagbrofion ar y maes).

4) Mae angen mwy o bwyslais ar ddigwyddiadau, yn hytrach na chystadlu

Wele Glastonbury, Gŵyl Lyfrau'r Gelli Gandryll, ayyb. A fyddai'r 118,000 o docynnau ar gyfer Glastonbury 2016 wedi gwerthu mas o fewn hanner awr, pe fyddai'r pwyslais ar gystadlaethau rhwng bandiau?

Mae angen i'r digwyddiadau gael eu cynnal mewn llefydd hyfryd, cyffrous a diddorol. Mwy o lefydd, felly, fel Tŷ Gwerin a Chaffi Maes B. Llefydd sy'n edrych yn ddiddorol, sy'n edrych yn neis a hyfryd, sydd wedi eu haddurno gyda thipyn o steil - ac sy'n gwneud i chi deimlo eich bod mewn gŵyl fodern a chyfoes - ac nid Eisteddfod Llangefni yn 1964.

Image caption Tŷ Gwerin: Un o lwyddiannau diweddar yr Eisteddfod

5) Mae angen i ni dderbyn fod stondinau cyrff cyhoeddus Cymru ymhlith y pethau mwyaf diflas ar wyneb y ddaear

Oes eu hangen o gwbl? Beth yw'r gost i'r trethdalwr o'u gosod ar y maes a thalu swyddogion i eistedd yno am wythnos yn yfed coffi a dosbarthu freebies rhad? Os oes wir angen i chi wybod am waith Cyfoeth Naturiol Cymru, ewch i'w gwefan.

6) Gwella'r marchnata

Mae'n anodd gwybod beth sy'n digwydd ar y maes. Wedi'r cyfan, 'does neb call yn prynu'r rhaglen swyddogol.

Mae hi'n rhy ddrud ac yn rhy drwm. Mae ap Eisteddfod i'w gael, ond ym Meifod prin iawn ac annigonol oedd y wybodaeth arno. Yn aml iawn, dim ond enw'r digwyddiad ac enw'r corff a oedd yn ei noddi. Ond beth yn union, plîs, yw'r digwyddiad?

Rhaid edrych ar Ap yr Urdd i weld enghraifft o'r math yma o dechnoleg yn cael ei ddefnyddio'n dda.

Mae angen i'r Eisteddfod wneud llawer mwy o ymdrech i odro'r Cymry Cymraeg dosbarth canol am bob ceiniog sydd ganddyn nhw. Mae cwmnïau da yn gwybod yn iawn sut i wneud hyn.

Mae angen i'r ŵyl fod yn fwy tebyg i Ryanair: rhoi'r pwyslais ar hysbysebu pris tocyn mynediad i'r maes - ac wedyn: codi £10 y dydd am barcio, codi £3 i weld y Babell Gelf; £3 i weld ffeinal ymryson y beirdd (ayyb); £3 am poncho glaw ayyb. Gall hyn godi degau o filoedd o bunnau bob blwyddyn.

Image caption "O leia' does dim rhaid i ni brynu poncho glaw heddi!"

7) Mwy o hwyl

Mae angen mwy o sesiynau megis stand-up a chwisiau i'r cyhoedd eu mwynhau. Sesiwn Pawb a'i Farn; creu rhyw fath o Hyde Park Corner lle byddai modd i unrhyw un ddringo ar focs sebon ac annerch y dorf - am unrhyw beth.

Pethau gwahanol a phethau i bobl eu gwneud: dangos crefftau a sgiliau Cymreig a Chymreig: gwersi telyn a gitâr, gwersi dawnsio, gwersi barddoni ac ati.

Mae angen i'r ŵyl fod yn ddewr a pheidio ofni newid. Wedi'r cyfan, fe gymerodd 189 mlynedd iddyn nhw benderfynu gwerthu alcohol ar y maes. Os nad oes modd iddyn nhw newid yn gyflym, mae yna beryg i'r ŵyl edwino.

Dylai aelodaeth hanner Cyngor yr Eisteddfod newid bob dwy flynedd er mwyn dod â gwaed newydd i mewn, gan gynnwys digon o bobl ifanc.

Gobeithio y bydd rhai o fy awgrymiadau, nid yn unig yn achub yr Eisteddfod, ond yn ei galluogi i dyfu a datblygu.

Edrychaf ymlaen at Ŵyl y Dathlu 2016!


Ydych chi'n cytuno gyda Huw Onllwyn Jones? Oes angen newid y Steddfod?

Cysylltwch gyda ni ar ein cyfrif Twitter @BBCCymruFyw neu ar e-bost cymrufyw@bbc.co.uk

Image caption Bydd angen llythrennau newydd yn y Fenni os yw newidiadau Huw yn cael eu gwireddu...