Saith diwrnod

Catrin Beard

Catrin Beard sy'n trafod y pynciau sydd wedi denu ei sylw yn ei hadolygiad wythnosol o'r wasg Gymraeg a'r blogiau ar raglen y Post Cyntaf BBC Radio Cymru:


Yn ôl Simon Brooks yn Barn, mae Tryweryn fel y Llyfrau Gleision. Nid y gorthrwm ei hun sy'n bwysig, ond y naratif a grëir o'i gwmpas. I genedlaetholwyr iaith, mae'n farwnad i'r Gymru uniaith a gollwyd am byth. I genedlaetholwyr sifig, mae'n brawf o annichonoldeb mesurau datganoli, nad ydynt byth yn datganoli rheolaeth dros ddŵr.

Yn ôl Simon, pe na bai Capel Celyn dan ddŵr, byddai'r cwm heddiw yn llawn tai haf, mewnfudwyr a phobl wedi ymddeol. Fyddai neb ifanc yno, byddai'r ysgol a'r swyddfa bost wedi cau. Byddai'r capel ar agor o hyd (efallai) ond gallwn fod yn weddol sicr na fyddai'n gymdeithas gymdogaethol, werinol, uniaith Gymraeg.

Myth yw Tryweryn am sut y daethom at ein coed, sylwi beth oedd yn mynd ymlaen ac achub y wlad. Mae hynny'n bell iawn iawn o fod yn wir.

Mae Huw Onllwyn ar wefan Pobl Caerdydd yn chwilio am air sy'n disgrifio'r modd mae ein Llywodraeth hyfryd ym Mharc Cathays yn rheoli ac adrodd ar berfformiad ysgolion. Mae Huw yn llywodraethwr ysgol gynradd - ac wedi gweld hyd a lled y maen melin biwrocrataidd a osodir ar ysgolion.

Dychmygwch eich bod am drefnu parti pen-blwydd i'ch plentyn. Pe byddech yn gaeth i fiwrocratiaeth y Llywodraeth fe fyddai angen i chi: fabwysiadu 54 o bolisïau amrywiol; sefydlu hanner cant o bwyllgorau; paratoi ugain o gynlluniau datblygu; adrodd ar bopeth, drwy'r amser; gofyn i'r awdurdod lleol am ganiatâd i osod canhwyllau ar y gacen (ar ôl cynnal asesiad risg); trefnu hyfforddiant ar faterion hollbwysig megis sut i agor anrhegion heb rwygo'r papur, sut i ddelio efo briwsion (bio-hazard) a'r peryglon i glyw plantos bach o chware 'Agadoo' yn rhy uchel. Yn dilyn y parti, byddai angen i chi baratoi adroddiad a threfnu cyfarfod 'gwersi a ddysgwyd'

Ah, dywed y cyn was sifil ar ddiwedd ei erthygl, dwi wedi cofio'r gair yr oeddwn i'n chwilio amdano… Stiwpid.

Gresynu mae Angharad Tomos yn yr Herald bod cyfaill annwyl iddi yn Sir Drefaldwyn wedi'i gysylltu â'r we o'r diwedd. Dyw hi ddim am wn i am ei amddifadu o bleserau syrffio'n fyd-eang, ond mae'r cyfaill yn digwydd bod yn un o'r eneidiau prin hynny sy'n gohebu ag Angharad trwy lythyr.

Pan fydd yn derbyn un ganddo, mae'n ddefod ganddi - cynnau'r tecell, paratoi paned, estyn ei chyllell lythyrau, eistedd i lawr, ac agor y llythyr. Mae'n un o bleserau bywyd. Tydi darllen ebost ddim cweit yr un peth. Synnwn i ddim, dywed, y byddwn mewn mwy o gysylltiad o hyn ymlaen, ond a fydd yr ansawdd gystal, dwi'n amau. Ond Angharad, mi geith ymuno â gweddill y byd yn mwynhau campau cathod bach ar YouTube, yn ceith!

Mae mam yr Hogyn y Rachub yn caru ei chath. Dydi'r hogyn ei hun, ar y llaw arall, ddim. O holl anifeiliaid y byd dywed, mae'n siŵr mai'r unig un dwi'n ei gasáu mewn difrif ydi cathod. Parasitiaid sosiopathig ydi cathod.

A dweud y gwir, dwi'n rhyw feddwl bod perchenogion cathod yn rhywbeth tebyg. Wna i ddim cymryd neb yn dweud wrtha i fod cathod yn lyfli neu'n ddelfrydol. Er hynny, mae 'na gyfran go sylweddol o'i ffrindiau sy'n ffafrio cathod dros gŵn, sy'n peri cryn benbleth iddo, a dywed os yw'n yn wir yn well gennyt anifail sy'n ei wneud yn gwbl, gwbl amlwg nad wyt iddo'n ddim eithr ffynhonnell o fwyd a lloches dros greadur ffyddlon, hapus, cariadlon sydd, yn ôl gwyddoniaeth, yn deall teimladau ac ystumiau pobl o'r bron - wel, ti'm yn iawn. Dy haeddiant yw dy fywyd gwag, cathlawn.