Diffyg darpariaeth i ferched awtistig, medd teulu

Claire Dyer
Image caption Cafodd Claire Dyer, 21 oed, ei symud yn orfodol i dde Lloegr

Clywodd gwrandawiad yng Nghaerdydd fod diffyg darpariaeth i ferched ag awtistiaeth yng Nghymru.

Mae teulu Claire Dyer, sydd ag awtistiaeth, wedi mynd â Llywodraeth Cymru i'r Uchel Lys wedi iddi gael ei gyrru i ysbyty y llynedd yn Brighton, 200 milltir o'i chartref yn Abertawe.

Clywodd y llys nad oedd 'na gyfleusterau diogelwch canolig yng Nghymru fyddai'n diwallu anghenion Ms Dyer, a bod gorfod symud i Brighton yn brofiad erchyll iddi.

Clywodd y llys hefyd fod diffygion yn y modd y mae data am ferched yn sefyllfa Ms Dyer yn cael ei gasglu.

'Methiant'

Yn siarad ar ran y teulu, dywedodd Ian Wise QC ei fod wedi cael trafferth dod o hyd i ddata am y nifer o ferched awtistig sy'n cael eu rhoi mewn llety diogelwch canolig byrddau iechyd.

"Does neb yn gyfrifol am gasglu'r data yna yn genedlaethol ac mae hynny'n syndod. Mae'n feithiant gan yr awdurdodau perthnasol i wireddu rheidrwydd statudol," meddai.

Ychwanegodd nad ydi gwybodaeth yn cael ei gasglu mewn modd dealladwy, a felly nad oes posib ei ddefnyddio yn ymarferol.

Wrth ymateb i sylwadau Mr Wise, dywedodd yr Arglwydd Ustus Hickinbottom: "Rydych chi'n dweud petai'r awdurdodau perthnasol yn casglu data priodol, bydden nhw efallai'n dod i'r casgliad y dylai fod 'na fwy o gyfleusterau diogelwch canolig yng Nghymru i ferched gyda'r cyflwr hwn."

Mwy o ddarpariaeth?

Clywodd y llys fod 18 o gleifion benywaidd â phroblemau iechyd meddwl wedi eu symud i gyfleusterau tu allan i ardal Gwasanaeth Iechyd Genedlaethol Cymru.

Roedd naw o'r rheiny yn ardal bwrdd iechyd Ms Dyer. Cafodd wyth eu rhoi mewn cyfleusterau iechyd preifat yng Nghymru, a Ms Dyer oedd yr unig un i orfod mynd i Loegr.

Dywedodd Mr Wise y dylai fod mwy o ddarpariaeth yng Nghymru.

"Ydych chi'n dweud y dylai 'na fod mwy o ddarpariaeth arbenigol iawn gyda staff arbenigol iawn?" gofynnodd yr Arglwydd Ustus.

Atebodd Mr Wise: "Dydyn ni ddim yn dweud fod rhaid i'r ddarpariaeth fod mewn unrhyw le arbennig, dydyn ni ddim yn dweud wrthyn nhw ble i'w adeiladu. Rydyn ni'n dweud y dylen nhw fod wedi ystyried y mater."

"Ddylai fod yna fwy o ddarpariaeth mewn ysbytai yng Nghymru?"

"Dylai," meddai.

'Profiad erchyll'

Yn gynharach heddiw, clywodd y llys am brofiad Ms Dyer wrth iddi gael ei symud i Brighton.

Dywedodd Mr Wise fod gan Ms Dyer, sydd bellach yn 21 oed, awtistiaeth ac anghenion dysgu difrifol. Ychwanegodd fod ganddi broblemau ymddygiad difrifol iawn ers ei bod yn 11 oed, a'i bod wedi cael ei gyrru i'r ysbyty nifer o weithiau.

Ond dywedodd mai'r cyfnod mwyaf heriol oedd pan gafodd hi ei gyrru i Brighton.

"Roedd symud i Brighton yn erchyll i Claire. Dyw pobl ddim yn sylwi pa mor bwysig yw hi i bobl ag awtistiaeth fod mewn amgylchedd gyfarwydd."