Teyrngedau i'r bardd Dafydd Wyn Jones

Dafydd Wyn Image copyright Iestyn Hughes

Yn 91 mlwydd oed, bu farw un o 'feirdd mawr' Maldwyn.

Bu farw Dafydd Wyn Jones o Flaenplwyf Uchaf, Aberangell ar ddydd Sul 22 Tachwedd. Roedd wedi byw yno am dros 90 mlynedd.

Bu'n gynghorydd dros Ddyffryn Dyfi ar hen Gyngor Maldwyn am ddegawdau ac yn gadeirydd y cyngor yn ei dro.

Roedd yn aelod amlwg o dîm Talwrn y Beirdd Bro Ddyfi, ac yn gyfrannydd cyson i nifer o gyhoeddiadau llenyddol Cymraeg.

Y gynghanedd

Bu'n Ysgrifennydd Cylch Llenyddol Cwm Llinau ac yno, yn nosbarthiadau Euros Bowen y tyfodd ei ddiddordeb yn y gynghanedd. Dyna pryd y dechreuodd ymrysona, gan gyrraedd, maes o law, Ymryson y Babell Lên yn yr Eisteddfod Genedlaethol.

Wrth roi teyrnged i Dafydd Wyn Jones, dywedodd y Prifardd a'r Meuryn Ceri Wyn Jones: "Roedd Dafydd Wyn yn un o'n sefydliadau barddol ni, boed hynny ar gyfres radio 'Y Talwrn' neu yn ymrysonau'r Babell Lên yn yr Eisteddfod Genedlaethol bob blwyddyn.

"Ac er na chawsom ei gwmni yn y cyfarfodydd hynny ers sawl blwyddyn bellach, roedd ei ysbryd e yno, ac fe fydd hwnnw'n para yno.

"Byddaf i'n ei gofio fel englynwr a chywyddwr tan gamp, a blas hen ddoethineb a gwreiddioldeb y pridd ar ei waith, ond byddaf yn ei gofio hefyd fel cwmni da a thynnwr coes cynnil i'w ryfeddu. Roedd rhyw gadernid annwyl yn perthyn iddo ac fe welwn ei eisiau yn fawr iawn.'

Image copyright Iestyn Hughes

'Mae 'na dŷ ym mhen y daith' - Englyn o waith Dafydd Wyn

Y mae it o grwydro maith - anheddau

Yr ei iddynt ganwaith;

Mae 'na dŷ ym 'mhen y daith

Nad ei yno ond unwaith.


Dywedodd Arwyn Groe, yn ei gyfrol ar feirdd Maldwyn fod "Dafydd Wyn yn fodlon iawn ei fyd ym Mlaenplwyf" a bod nifer wedi cael mwynhau ei "hiwmor" ac wedi cael "aml i orig ddifyr yn ei gwmni" hyd nes yn ddiweddar.

Dywedodd hefyd: "Erys yn annwyl iawn o'i deulu a'i deulu ohono yntau, ac nid oes dim yn well ganddo pan gaiff gyfle ar ei aelwyd na dwyn i gof gysylltiadau a digwyddiadau sydd o ddiddordeb iddo ef a'i westeion.

Mae'n gadael gwraig a dau o blant.


Mae rhai o feirdd Maldwyn wedi cyflwyno cerddi i Dafydd Wyn yn y gorffennol, dyma ddwy ohonynt:

Dafydd Wyn yn 90 oed

Yn naw deg daw gwerth ei daith - yn gyfan

O gofio ei afiaith,

A'i nodwedd a'i holl adwaith

I mi'n her yng ngrym ein hiaith.

-

Dafydd, fel dolydd Dyfi - fe euraist

Dwf erwau dy gerddi,

A'n gweithred heddiw'n medi

Cynhaeaf llên d'awen di.

-

Hedd Bleddyn


Dafydd Wyn

Llinell ddwys fel bwyell ddaeth -

A honno fu'r gwahaniaeth.

A daeth fel bwled wedyn

Eiriau doeth o enau'r dyn.

Dafydd Wyn a'i englyn o.

A'r ias. Awen trac rasio,

A chlec ar glec yn clecian

Gan y gŵr yn egni'r gân.

-

Guto Nyth Brân cynghanedd,

Arwr glew peryg ei gledd.

Usain Bolt ymryson beirdd -

Y prawf i brofi Prifeirdd.

Yn Linford Christie'n llinell,

Daw bollt ei ergyd o bell.

Ein rhedwr gorau ydyw -

Allan Wells yr englyn yw!

-

Ceiliog cyflym o'r blocie - a chamau

Chwimwth y talyrne,

Gŵr moes yr ysgarmese,

Henwr llesg cyflyma'r lle.

-

Er hyn oll, mae'n sprintyr ni

Yn ddyfal fel y Ddyfi.

Yn y ras, ymlaen yr â

A'i hen afon a lifa.

-

Arwyn Groe