Benthyciadau myfyrwyr: Galw am newid wedi ymchwil cudd

Kazi Shajahan
Image caption Cafodd Kazi Shajahan ei ffilmio yn gudd ar gyfer ymchwil rhaglen Week In Week Out

Mae ymchwiliad gan BBC Cymru wedi arwain at alwadau i gael arolwg brys i system Llywodraeth Cymru o roi benthyciadau i fyfyrwyr ar ôl i newyddiadurwr cudd gael cynnig benthyciad gan ddefnyddio cymwysterau ffug.

Yn gyfrinachol, mae rhaglen Week In Week Out wedi bod yn ffilmio cyfarfodydd yng Ngholeg Hyfforddiant Galwedigaethol Gorllewin Llundain yng Nghaerdydd.

Dywedodd recriwtiwr lleol wrth newyddiadurwyr - oedd yn ffugio bod yn fyfyrwyr - eu bod yn gallu hawlio gwerth miloedd o bunnau o grantiau a benthyciadau myfyrwyr trwy dwyll.

Fe wnaeth Kazi Shajahan hefyd gynnig gwerthu gwaith cwrs i'r newyddiadurwyr i'w galluogi i ennill cymwysterau busnes yn y coleg preifat newydd, sydd â bron i 100 o fyfyrwyr ar gyrsiau technoleg gwybodaeth a busnes.

Ar ôl darganfyddiad BBC Cymru, mae'r Gweinidog Addysg Huw Lewis wedi gohirio taliadau i fyfyrwyr y coleg ers dydd Gwener.

£17,000 y flwyddyn

Mae myfyrwyr sy'n astudio Diploma Cenedlaethol Uwch yn gallu hawlio hyd at £17,000 y flwyddyn trwy grantiau a benthyciadau, yn ddibynnol ar eu hamgylchiadau.

Dim ond pan fo'r unigolyn yn ennill dros £21,000 y flwyddyn y maen nhw'n dechrau talu'r arian yn ôl.

Mae colegau hefyd yn derbyn £6,000 mewn ffioedd dysgu am bob myfyriwr.

Dywedodd y recriwtiwr Kazi Shajahan wrth y newyddiadurwyr na fydden nhw'n gorfod astudio na mynychu'r coleg am y gallan nhw brynu wyth i naw aseiniad y flwyddyn.

Yn un cyfarfod, dywedodd: "Os ydyn nhw wedi cael cymwysterau o adref, ry'n ni'n eu derbyn. Os nad oes ganddyn nhw hynny, gallan nhw wneud unrhyw dystysgrif a ni wnawn ni herio unrhyw dystysgrif.

"Deall? Dy'n ni ddim yn herio unrhyw dystysgrif. Os nad oes ganddyn nhw unrhyw gymwysterau, dydi hynny ddim yn broblem."

Derbyn benthyciad

Fe wnaeth un o'r newyddiadurwyr ffugio tystysgrif TGAU, a llwyddodd i gael lle ar gwrs busnes gyda'r coleg - sydd wedi'i ariannu gan y cyhoedd.

Llwyddodd i gofrestru gyda'r coleg a gwneud cais am fenthyciad gan Gyllid Myfyrwyr Cymru, ynghyd â'r ffioedd dysgu o £6,000. Cafodd y cais ei dderbyn o fewn diwrnod.

Image caption Mae Darren Millar yn dweud bod angen adolygu'r system

Mae Darren Millar, Cadeirydd Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus y Cynulliad, wedi galw am ymchwiliad i'r system gan Brif Ymchwilydd Cymru a'r heddlu.

"Dy'n ni angen ymateb brys gan Lywodraeth Cymru," meddai.

"Yn amlwg, dyw goruchwyliaeth ddim yn gweithio. Rhaid i ni wella'r trefniant heddlua fel bo trethdalwyr yn gallu gwybod bod pob ceiniog sy'n cael ei wario yn ein sector addysg bellach yn rhoi rhywbeth yn ôl i'r cyhoedd."

Prifathro'n ffugio

Ar hyn o bryd, does gan Cyllid Myfyrwyr Cymru - corff sy'n cael ei ariannu gan Lywodraeth Cymru, sy'n dosbarthu grantiau a benthyciadau i fyfyrwyr yng Nghymru - ddim pŵer i ymchwilio i ddarganfod a yw cymwysterau myfyrwyr yn ddilys.

Image caption Manoj Kumar

Mae cwestiynau hefyd am sut y gwnaeth swyddogion Llywodraeth Cymru asesu'r coleg cyn penderfynu rhoi arian cyhoeddus iddo, ar ôl i BBC Cymru ddarganfod bod y prifathro, Manoj Kumar, wedi dweud celwydd am ei gymwysterau ei hun.

Mae Mr Kumar yn dweud bod ganddo ddoethuriaeth o Brifysgol Caergrawnt a'i fod wedi gweithio yno fel darlithydd cyswllt. Dywedodd y brifysgol nad oedd hyn yn wir, a bod ei ddoethuriaeth yn un ffug.

Fe wnaeth BBC Cymru ddarganfod bod ei dystysgrif dysgu yn ffug hefyd.

Mae'r rhaglen yn rhoi'r darganfyddiadau i'r prifathro. Dywedodd: "Na. Pam fyddwn i'n ei ffugio? Allwch chi ei brofi?"

Gohirio taliadau

Yn Lloegr, mae colegau preifat yn cael eu harolygu gan ymchwilwyr cyn iddyn nhw allu hawlio arian cyhoeddus, ond dydi hynny ddim yn digwydd yng Nghymru.

Yn gohirio taliadau i fyfyrwyr y coleg ddydd Gwener, dywedodd Mr Lewis: "Gan ystyried difrifoldeb yr honiadau yn erbyn y coleg, mae fy swyddogion wedi ysgrifennu at Gyllid Myfyrwyr Cymru yn dweud wrthyn nhw i ohirio pob taliad i'r coleg a'i fyfyrwyr yng Nghaerdydd tra bod ymchwiliad yn cael ei gynnal.

Mae perchennog y coleg Bharat Bageja yn gwadu bod ag unrhyw wybodaeth o'r honiadau ynglŷn â recriwtio myfyrwyr, ac yn dweud bod yr holl fyfyrwyr yn ddilys ac yn mynychu'n gyson.

Dywedodd nad oedd Kazi Shajahan erioed wedi'i gyflogi fel cyfarwyddwr recriwtio'r coleg. Ychwanegodd ddydd Mawrth bod Manoj Kumar wedi ei ddiswyddo o'i rôl fel prifathro.

Straeon perthnasol