Cyngor Môn yn galw am wifrau dan ddaear

Peilonau

Mae cynghorwyr Cyngor Ynys Môn wedi galw ar gwmni National Grid i ystyried gosod gwifrau tanddaearol yn hytrach na chodi mwy o beilonau ar hyd yr ynys yn dilyn cyfarfod ddydd Mercher.

Wrth i ail ymgynghoriad National Grid i gynlluniau adeiladu llinell gyflenwi trydan newydd gyda foltedd uchel ddod i ben, mae'r cyngor yn dadlau fod cryn wrthwynebiad i'r peilonau newydd ar draws yr ynys.

Dywed y cyngor y byddai'r 'coridor oren' sy'n cael ei ffafrio gan National Grid yn golygu y byddai llinell bŵer uwchben y ddaear yn ymestyn o is-orsaf Wylfa yng ngogledd yr ynys i is-orsaf Pentir yng Ngwynedd.

Dywed National Grid fod y gwaith o ddewis llwybr ar gyfer cysylltiad gyda Wylfa Newydd yn gorfod ystyried "cydbwysedd anodd rhwng ystod eang o faterion pwysig."

Image caption Byddai llwybr newydd yn dilyn llwybr tebyg i'r un presennol

Adroddiad

Yn ôl adroddiad gafodd ei drafod gan gyfarfod arbennig o'r cyngor llawn ddydd Mercher, mae deddfwriaeth a pholisi cynllunio cyfredol yn gosod achos yn erbyn gosod gwifrau uwchben y ddaear a chodi peilonau newydd.

Mae'r adroddiad, a baratowyd gan swyddogion y Cyngor, yn dadlau y byddai'r opsiwn sy'n cael ei ffafrio gan National Grid, sef codi mwy o beilonau, yn 'niweidiol i les trigolion' ac, yn ogystal, yn cael 'effaith negyddol' ar harddwch naturiol yr ynys.

Yn gynharach eleni, fe wnaeth cynghorwyr ddadlau fod angen am gyswllt tanddwr i gysylltu gorsaf bŵer Wylfa Newydd a'r rhwydwaith trydan cenedlaethol.

Ond oherwydd risgiau technegol a masnachol yr opsiwn yma, fe bleidleisiodd y cynghorwyr yn unfrydol eu bod am alw ar National Grid i beidio codi peilonau, ac i osod gwifrau o dan y ddaear.

Image caption Protest yn Llangefni ym mis Mai eleni yn erbyn gosod peilonau newydd ar yr ynys

Gwifrau

Dywedodd Mr Jones mewn datganiad: "Bydd gosod gwifrau dan y ddaear yn golygu na fydd unrhyw effaith weledol yn y tymor hir, sy'n gryn fantais a'r arwyddion cynnar gan arbenigwyr yn y maes yw bod gosod gwifrau dan y ddaear yn debygol o fod yn ymarferol o safbwynt technegol.

"Byddaf yn annog y Cyngor Llawn i gefnogi cais i'r Grid Cenedlaethol roi sylw manwl i gyswllt a fydd yn gyfan gwbl dan y ddaear rhwng Wylfa a'r is-orsaf ym Mhentir, Gwynedd. Os na fydd y Grid Cenedlaethol yn fodlon gwneud yr ymrwymiad yma ar ran pobl Ynys Môn, yna bydd angen eglurhad manwl."

Image copyright NAtional Grid
Image caption Mae National Grid yn ffafrio dilyn y llwybr peilon presennol, sy'n cael ei adnabod fel y coridor oren

National Grid

Mewn datganiad, dywedodd llefarydd ar ran National Grid: "Mae adborth pobl yn bwysig i ni, ac fe ddaeth cannoedd o drigolion i'r 16 digwyddiad yr ydym wedi ei gynnal ar hyd Ynys Môn a Gwynedd dros y pedair wythnos diwethaf i ddarganfod mwy a siarad gyda'n tîm.

"Mae'n rhaid i'n cysylltiad o orsaf bwer Wylfa Newydd gyrraedd cydbwysedd anodd rhwng ystod eang o ystyriaethau pwysig. Rydym wedi gweithio'n galed i gynnig opsiynau llwybrau ar gyfer ceblau dros y tir fydd yn lleihau'r effaith ar bobl a'r amgylchedd, ac rydym wedi ymrwymo i gyflenwi ceblau tanddaearol ar draws y Fenai.

'Dyletswydd'

"Yr un pryd roedd yn rhaid i ni sicrhau fod yr hyn yr oedden ni'n ei gynnig yn gweithio ac yn ddiogel. Mae dyletswydd arnom ni hefyd i gadw costau biliau am ddefnydd ynni mor isel â phosib i ddefnyddwyr.

"Fe hoffem weld pobl yn cymryd rhan a helpu i ddatblygu ein cynlluniau cyn i'n hymgynghoriad ddod i ben ddydd Mercher 16 Rhagfyr.

"Gall pobl roi eu barn ar ein cynnigion am lwybrau, lle byddem yn croesi'r Fenai, a'r llefydd maen nhw'n teimlo sy'n bwysig a'r hyn y dylem ei ystyried a pham. Yna fe fyddwn yn dwyn hyn i ystyriaeth cyn i ni edrych yn union ar ble fydd y cysylltiad newydd yn mynd."