Pryder am unigrwydd pobl hŷn dros y Nadolig

Person hŷn

Mae Comisiynydd Pobl Hŷn Cymru yn dweud y gallai unigedd gael yr un effaith ar iechyd a smocio 15 sigarét y dydd.

Yn ôl arolwg gan Age Cymru ym mis Ebrill roedd bod 75,000 o bobl hŷn Cymru yn teimlo'n unig unai'n aml neu drwy'r adeg.

Un sy'n gweld hynny yn ei waith o ddydd i ddydd ydi un o weithwyr Age Cymru Gwynedd a Môn, Mici Plwm, a bu'n siarad â Radio Cymru am ei brofiadau.

Image caption Dywedodd Mici Plwm bod pobl hŷn yn aml ddim yn ymwybodol o'u hawliau

"Yn ardal Tywyn, roedden ni'n mynd i'r pentrefi cyfagos i ddod a phobl i mewn i'r clwb cinio roedden ni wedi'i greu yna," meddai.

"Dwi'n cofio tynnu i fyny wrth ddrws rhyw dŷ yn un o'r pentrefi, ac mi oedd y ddynes yno efo'i chot a'i bag yn disgwyl amdanom ni.

"Fel oedden ni'n teithio 'nol tuag at Tywyn, dyma hi'n troi ataf i a deud, 'Da chi'n gwybod be? Chi ydi'r person cynta' 'dw i wedi'u siarad hefo ers 10 diwrnod.'"

Mae Ms Rochira hefyd wedi galw ar lywodraeth nesaf Cymru i lunio deddfwriaeth i warchod pobl hŷn dan gyfraith gwlad.

Image caption Dywedodd Sarah Rochira y gallai unigedd gael yr un effaith ar iechyd a smocio 15 sigarét y dydd

Yn ogystal ag effeithio ar iechyd ac emosiynau pobl - dydi pobl ddim yn ymwybodol o'u hawliau chwaith, yn ôl Mici Plwm.

"Yn y flwyddyn ddiwethaf mae'n staff ni wedi medru hel £1.3m oedd yn ddyledus i bobl gyffredin.

"Roedd un person wedi bod yn gweithio fel gwas fferm ac wedi gorffen ar ôl dod i oed ymddeol. Mae o'n 78 erbyn hyn, a dyma rywun yn dweud, 'Fydd o'n iawn yn byw ar ei bensiwn'.

"Ond doedd o ddim yn cael pensiwn - mi oedd o'n meddwl y bysan nhw yn sgwennu ato fo i ddeud."

"Dyma ni'n mynd ar ôl y peth, ac mi gafodd swm o dros £20,000 ac wedyn cael ei bensiwn haeddiannol ar ben hynny."