Cartref newydd i ysgol Gymraeg yn y canolbarth

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
Craig Duggan aeth i ymweld â'r safle newydd

Mae ysgol gynradd Gymraeg yn y Drenewydd wedi symud i safle newydd gafodd ei hadeiladu'n bwrpasol mewn ymateb i'r cynnydd yn y galw am addysg Gymraeg yn yr ardal.

Aeth y 177 o ddisgyblion i Ysgol Dafydd Llwyd am y tro cyntaf fore Llun.

Cawson nhw wythnos ychwanegol o wyliau ar ôl y Nadolig wrth i athrawon symud llyfrau ac adnoddau o'r hen safle i'r ysgol newydd.

Bydd rhaid i'r ysgol wneud dyddiau ychwanegol cyn diwedd y flwyddyn.

Galw am addysg Gymraeg

Image caption Rhai o'r plant ar eu diwrnod cyntaf yn yr ysgol newydd
Image caption Mae datblygu cynaliadwy a lleihau allyriadau carbon wedi bod yn flaenoriaeth yn y dyluniad

Mae'r ysgol newydd, sydd wedi costio £8 miliwn, wedi ei disgrifio fel "cam mawr ymlaen i addysg Gymraeg" gan y brifathrawes Sian Davies.

Ers agor yn 2001 mae Ysgol Dafydd Llwyd wedi rhannu safle gydag ysgol arall. Yn ystod y blynyddoedd hynny nid oedd gan yr ysgol neuadd ei hun, ac roedd rhaid defnyddio un o'r ystafelloedd dosbarth ar gyfer gwasanaethau ac ymarferion côr.

Gyda'r cynnydd yn y galw am addysg cyfrwng Cymraeg mae'r ysgol wedi bod yn orlawn ers dros bum mlynedd.

Cafodd yr ysgol newydd ei hariannu ar y cyd gan Gyngor Powys a Llywodraeth Cymru fel rhan o gynllun Ysgolion yr 21ain Ganrif. Bydd lle yn yr ysgol ar gyfer hyd at 300 o blant.

Wrth i'r ysgol gael ei hadeiladu aeth y Prif Weinidog Carwyn Jones i ymweld â'r safle ym mis Hydref. Dywedodd bod Llywodraeth Cymru wedi rhoi "bron i £3.9 miliwn tuag at y prosiect ac rwy'n siŵr, pan fydd wedi'i chwblhau, y bydd yn amgylchedd dysgu wych ar gyfer pobl ifanc yr ardal".

Hwb i'r iaith

Image caption Aeth Carwyn Jones i ymweld a'r safle wrth i'r gwaith adeiladu ddechrau

Dywedodd y Cynghorydd Arwel Jones, sy'n gyfrifol am addysg ar gabinet Cyngor Powys: "Heb amheuaeth fe fydd yr Ysgol Dafydd Llwyd newydd yn rhoi hwb sylweddol i'r iaith Gymraeg yn y sir. Hoffwn ddymuno'n dda iawn i'r disgyblion, y staff a'r llywodraethwyr yn eu hysgol newydd."

Dechreuodd y gwaith ar y safle ym mis Ionawr 2015, ac mae'r ysgol wedi ei dylunio i gyrraedd y lefelau uchaf posib o effeithlonrwydd ynni.

Cafodd ei henwi ar ôl Dafydd Llwyd, bardd ac arglwydd o'r bymthegfed ganrif, fu'n byw mewn plasty yn agos at safle'r hen ysgol. Oherwydd ei ddylanwad fe ddaeth y Drenewydd yn ganolfan ddiwylliannol bwysig.

Wrth baratoi ar gyfer y diwrnod cyntaf yn yr ysgol newydd dywedodd Sian Davies y brifathrawes: "Dyma ein gweledigaeth yn troi'n realiti. O'r diwedd, ar ôl blynyddoedd o drafod, bydd adeilad pwrpasol ar gyfer addysg Gymraeg yn y Drenewydd.

"Diolch i bawb wnaeth ein cefnogi ni o'r diwrnod cyntaf - rwy'n edrych ymlaen at weld cynnydd pellach yn y dyfodol agos yn nifer y disgyblion sy'n cael addysg cyfrwng Cymraeg."