Deg allan o ddeg?

mathemateg Image copyright Thinkstock

Pa mor dda y'ch chi gyda Mathemateg? Yn ddiweddar ar Cymru Fyw bu'r Dr Gareth Evans, o Adran Fathemateg Ysgol y Creuddyn, yn trafod pam na ddylwn ni fod ofn y pwnc.

Er mwyn eich helpu ymhellach i ddeall y rhifau, yr onglau a'r llythrennau algebra 'na, mae gwefan addysg BBC Bitesize wedi cyhoeddi cyfres o bosau tebyg i'r rhai sydd yn rhaid i ymgeiswyr arholiad Mathemateg Rhifedd TGAU eu datrys.

Nos Fawrth 26 Ionawr bydd Ifan Evans, cyflwynydd C2 BBC Radio Cymru yn ceisio datrys y detholiad o gwestiynau sydd i'w gweld isod. Gewch chi well hwyl arni na Ifan? Rhowch gynnig arni!


1. Arian tramor

Mae Tia yn mynd i'r biwro cyfnewid arian ac yn newid £150 am 386 o ddoleri Awstralia.

Cyfrifa faint o ddoleri Awstralia mae hi'n eu cael am bob £1.

A: 2.60 doler Awstralia

B: 2.57 doler Awstralia

C: 0.39 doler Awstralia


2. Graffiau

Mae'r graff yn dangos lefel y dŵr mewn bath dros gyfnod o amser. Beth mae rhan B yn ei ddangos?

A: Mae person yn mynd i mewn i'r bath

B: Mae'r gwasgedd ar y tapiau'n cael ei droi i lawr

C: Mae'r tap poeth yn cael ei droi i lawr


3. Canrannau

Mae ffermwr yn prynu tractor am £23,900. Mae'n dibrisio ar gyfradd o 8% o'i werth ar ddechrau bob blwyddyn. Faint yw ei werth ar ôl tair blynedd?

A: £30,107.12

B: £21,988

C: £18,610.64


4. Arwynebedd arwyneb a chyfaint

Mae gan y terariwm hwn sail sgwâr a hyd 8cm, ac mae ei uchder yn 12 cm. Mae pob ochr drionglog yr un maint.

Os yw'r planhigion sydd y tu mewn yn llenwi 132cm³, faint o ofod gwag sydd y tu mewn?

Cofia: Cyfaint pyramid = ⅓ × arwynebedd y sail × uchder

A: 124cm³

B: 636cm³

C: 256cm³


5. Fformiwlâu

Mae cwmni Llyfrau Llion yn defnyddio'r un fformiwla i brisio pob darn o waith argraffu.

Cost = Nifer y llyfrau x cost fesul llyfr + £1,000

Beth ydy cost argraffu 200 o lyfrau pan fydd pob llyfr yn costio £6?

A: £1,200

B: £2,200

C: £6,200


6. Cyllid y cartref

Mae Freya angen morgais o £100,000 ond nid yw hi'n gallu penderfynu a ddylai hi ei gymryd am 20 mlynedd neu 30. Faint fyddai hi'n arbed trwy gymryd morgais allan am 20 mlynedd yn hytrach na 30?

A: £174,000

B: £234,000

C: £60,000


7. Mapiau

Mae Greg yn ystyried gwneud gwaith ar ei dŷ. Mae pensaer yn paratoi'r cynlluniau canlynol iddo.

Y raddfa ar y cynlluniau yw 1:200.

Mae Greg yn mesur bod hyd estyniad y to ar y cynllun yn 2cm - pa mor hir fydd e mewn bywyd go iawn?

A: 2m

B: 4m

C: 20m


8. Cyllid personol

Mae Lexi yn cynilo ar gyfer set o wersi gyrru a fydd yn costio £300. Mae hi wedi penderfynu buddsoddi ei harian mewn cyfrif cynilo sy'n talu cyfradd o 8% AER.

Mae'n penderfynu buddsoddi £250 mewn cyfrif cynilo am 2 flynedd a thynnu'r arian allan pan fydd yn cael ei phen-blwydd yn 17 oed. Faint fydd Lexi wedi ei gynilo?

A: £20

B: £290

C: £291.60


9. Newid canrannau

Mewn lle bwyta tapas, mae'r holl brisiau'n cael eu dangos cyn ychwanegu TAW 20%. Beth yw cyfanswm cost y pryd bwyd uchod, gan ddefnyddio'r fwydlen a'r eitemau a gafodd eu harchebu?

A: £28.26

B: £23.55

C: £23.88


10. Pythagoras

Dwi'n carpedu ffenestr bae gan ddefnyddio sgwariau carped sy'n mesur 0.8m x 0.8m.

Beth yw perimedr y lle â charped?

A: 5.46m

B: 1.13m

C: 5.73m

Image caption Y'ch chi yn well mathemategydd na Ifan Evans, cyflwynydd C2 Radio Cymru?

Sut hwyl gawsoch chi? Dyma'r atebion:

1. Arian tramor

Ateb = B 2.57 doler Awstralia

I ganfod £1, rhanna 386 â 150. Cofia dalgrynnu arian i ddau le degol bob amser.


2. Graffiau

Ateb = A Mae person yn mynd i mewn i'r bath.

Mae'r llinell yn fwy serth, sy'n dangos bod lefel y dŵr yn cynyddu ar gyfradd gyflymach nag o'r blaen. Byddai hyn yn awgrymu bod rhywbeth yn cael ei ychwanegu yn hytrach na'i gymryd oddi yno.


3. Canrannau

Ateb = C £18,610.64.

Mae angen tynnu 8% oddi ar y gwerth ar ddechrau'r flwyddyn am dair blynedd, neu drwy luosi'r pris gwreiddiol â 0.923.


4. Arwynebedd arwyneb a chyfaint

Ateb = A 124cm³

Cyfaint pyramid = ⅓ × arwynebedd y sylfaen × uchder = ⅓ × 8 × 8 × 12 = 256cm³

Tynna gyfaint y planhigion i ganfod y gofod gwag.


5. Fformiwlâu

Ateb = B £2,200

Mae angen amnewid y gwerthoedd cywir a chofio lluosi cyn adio.


6. Cyllid y cartref

Ateb = C £60,000

Cofia ddod o hyd i'r gwahaniaeth rhwng y ddau forgais.


7. Mapiau

Ateb = B 4m

Yn gyntaf, lluosa â'r ffactor graddfa: 2cm x 200 = 400cm. Yna rhaid newid i fetrau trwy rannu â 100: 400/100 = 4m.


8. Cyllid personol

Ateb = C £291.60

£250 x 1.08 x 1.08 = £291.60


9. Newid canrannau

Ateb = A £28.26

20% o'r cyfanswm (£23.55) yw £4.71, ar ôl adio hwn at y bil, cawn gyfanswm cost o £28.26.


10. Pythagoras

Ateb = A 5.46m

I ddod o hyd i hyd y croeslin mae'n rhaid i ti ddefnyddio theorem Pythagoras: √(0.8² + 0.8² ) = 1.1314

Nesaf tyrd o hyd i'r perimedr:

P = 0.8 + 0.8 + 0.8 + 0.8 + 1.1314 + 1.1314 = 5.46 cm (i ddau le degol).