Beth sy'n gwneud i bobl redeg?

farah
Image caption Mo Farah yn ennill Pencampwriaeth 10,000m y byd yn 2015

Mae Prifysgol Caerdydd yn cynnal ymchwil sy'n ceisio canfod beth sy'n ysgogi pobl i redeg.

Mae pwyslais yr ymchwil ar bobl sy'n rhedeg am y tro cyntaf mewn ras hanner marathon - yn benodol, Pencampwriaeth Hanner Marathon y Byd IAAF yn y brifddinas ym mis Mawrth.

Nod yr ymchwil - neu'r gobaith o leiaf - yw helpu trefnwyr rasys torfol i ddenu amrywiaeth ehangach o redwyr, a gwella iechyd y genedl yn sgil hynny.

Y disgwyl yw y bydd y pencampwr Olympaidd dros 5,000 a 10,000 metr, Mo Farah, yn cystadlu yn y ras fawr yng Nghaerdydd ar ddydd Sadwrn, 26 Mawrth, ond gan fod y ras yn un agored bydd cyfle i redwyr cwbl ddibrofiad ymuno ag ef.

Bydd 500 o bobl yn rhedeg mewn ras o'r fath am y tro cyntaf. Fe gafodd y rhain eu recriwtio gan y trefnwyr, Run4Wales, gyda nifer yn cael eu dewis i fod yn rhan o'r ymchwil.

Fe fyddan nhw'n cael cynnig dwy raglen i atal anafiadau wrth i'r ras agosáu, fideos ar-lein sy'n cynnwys awgrymiadau wrth hyfforddi ac ymarfer, a gweithdai wyneb-yn-wyneb ynghylch rheoli poenau cyffredin, ymarferion a strategaethau cynhesu ac ystwytho.

Ymarfer corff rheolaidd

Arweinydd yr astudiaeth y Dr Liba Sheeran, a dywedodd:

"Mae lefelau isel o weithgarwch corfforol yn ffactor arwyddocaol a allai achosi salwch a marwolaeth o ganlyniad i amrywiaeth o achosion.

"Mae pawb yn gwybod bod ymarfer corff yn dda i chi, ond yr her yw canfod beth sy'n eu cymell i fod yn egnïol a gwneud ymarfer corff yn rheolaidd.

"Er gwaethaf y dystiolaeth fod rasys torfol yn gynyddol boblogaidd, nid yw'n hysbys a yw pobl yn parhau i ymarfer yn rheolaidd ar ôl cwblhau'r ras na beth sy'n eu hysgogi neu'n eu hatal rhag rhedeg.

"Er mwyn trefnu ras dorfol yn y dyfodol sy'n cael cymaint o effaith â phosibl ar iechyd y cyhoedd, byddai'n ddefnyddiol iawn cael gwybod beth sy'n ysgogi pobl i redeg yr hanner marathon a chymryd rhan mewn ymarfer corff yn rheolaidd cyn, ac ar ôl, y ras."

Mae'r ymchwil yn cyd-fynd â Rhaglen Trawsnewid Cymunedau Prifysgol Caerdydd sy'n gweithio gyda chymunedau yng Nghaerdydd, Cymru a thu hwnt ym meysydd iechyd, addysg a lles ymhlith eraill.

Image caption Mae disgwyl hyd at 20,000 o redwyr eleni

'Ôl troed y goreuon'

Mae cysylltiad agos hefyd rhwng yr astudiaeth â Thema Ymchwil Optimeiddio Iechyd drwy Weithgarwch a Ffyrdd o Fyw Ysgol y Gwyddorau Gofal Iechyd sy'n ceisio galluogi a hyrwyddo ffyrdd iach ac egnïol o fyw ymhlith pobl sydd â salwch ac anafiadau acíwt a chronig.

Caiff y rhedwyr eu gwahodd i lenwi arolygon ar-lein a luniwyd gan yr ymchwilwyr Dr Valerie Sparkes a Matt Townsend, bum niwrnod cyn y ras, ac wedyn 6 mis ar ôl y ras. Eu nod fydd cael gwybod, er enghraifft, beth wnaeth eu hysgogi i gystadlu ac a ydynt yn parhau i redeg ar ôl y digwyddiad.

Bydd dros 200 o athletwyr gorau'r byd o 50 o wledydd yn dod i Gaerdydd, er mwyn brwydro i gyrraedd y brig, a dod yn Bencampwr Hanner Marathon y Byd.

Bydd hyd at 20,000 o redwyr ras dorfol yn ymuno â nhw, a fydd yn cael y cyfle i 'Redeg yn Ôl-troed y Goreuon' drwy gwblhau'r un ras 13.1 milltir o amgylch Caerdydd ar yr un pryd ag athletwyr gorau'r byd.