Carwyn Jones yn amddiffyn y GIG yng Nghymru

Carwyn Jones

Bydd record llywodraeth Cymru ar y GIG yn cael ei amddiffyn gan y Prif Weinidog mewn araith ddydd Mercher.

Bydd Carwyn Jones yn dweud wrth gynhadledd Cydffederasiwn y GIG bod y gwasanaeth iechyd wedi aros yn "gadarn ac yn wydn" dros y pum mlynedd diwethaf.

Hefyd, bydd yn ymosod ar feirniaid - gan gynnwys Llywodraeth y DU - sy'n "rhedeg y GIG yng Nghymru am eu mantais eu hunain".

Bydd Mr Jones hefyd yn cyhuddo gweinidogion San Steffan o gychwyn ar ddiwygiadau iechyd "syfrdanol" a "ddryslyd".

Fe fydd yr araith hefyd yn cynnwys beirniadaeth o'r ffordd mae Llywodraeth y DU wedi trin yr anghydfod am gyflwyno cytundebau newydd i feddygon iau yn Lloegr.

'Hapus iawn'

Mae disgwyl i feddygon y GIG yn Lloegr i fynd ar streic am yr ail waith yr wythnos nesaf dros gyflogau a gwahaniaethau patrwm gwaith newydd.

Bydd y Prif Weinidog yn honni y byddai'r mwyafrif llethol o weithwyr iechyd proffesiynol yn "hapus iawn i fod ar ochr Cymru o'r ffin".

Mae disgwyl i record Llafur ar y Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru fod yn faes allweddol yn y cyfnod cyn etholiad y Cynulliad ym mis Mai.

Mae'r gwrthbleidiau wedi beirniadu Llywodraeth Cymru yn aml am "gatalog o fethiannau" - sydd heb weld amseroedd aros yn gwella tra bo rhai triniaethau allweddol wedi ymestyn yn sylweddol ers yr etholiad diwethaf.

Image copyright Getty Images

Heriau

Yn y cyfamser, mae arolwg gan Gydffederasiwn y GIG sy'n cael ei gyhoeddi i gyd-fynd â'r gynhadledd yng Nghaerdydd, yn awgrymu bod cyfran uchel o bobl yng Nghymru yn meddwl mai "diffyg cyllid" yw'r her fwyaf sy'n wynebu'r GIG yng Nghymru (39%), gyda'r her o ofalu am boblogaeth oedrannus yn ail (37%).

Gofynnodd yr arolwg ar-lein (gafodd ei gynnal gan YouGov) i 1,049 o oedolion am eu blaenoriaethau ar gyfer y gwasanaeth iechyd yng Nghymru hefyd.

Pan ofynnwyd iddynt am eu profiad mwyaf diweddar o'r Gwasanaeth Iechyd yma, dywedodd 37% bod eu profiad yn gadarnhaol iawn - canran sydd i fyny o 29% yn y flwyddyn flaenorol.

Dywedodd 29% bod eu profiad yn weddol gadarnhaol a dywedodd 13% fod eu profiad yn foddhaol.

Yn ôl Helen Birtwhistle, cyfarwyddwr materion allanol ar gyfer y Cydffederasiwn y GIG: "Fel yn achos systemau iechyd eraill, mae'r GIG yng Nghymru ar hyn o bryd yn wynebu nifer o heriau, gan gynnwys cyllid, iechyd y cyhoedd, cynnydd yn y galw, cydgysylltu iechyd â gwasanaethau eraill, a'r gweithlu.

"Mae canlyniadau'r arolwg hwn yn dangos bod pobl yn deall y materion hyn ac yn cydnabod, er bod cyllid yn bwysig, mae amrywiaeth o faterion y mae'n rhaid i ni fynd i'r afael â nhw."