Canser: Cynnydd o 14% mewn degawd yng Nghymru

Canser yr ysgyfaint Image copyright Science Photo Library
Image caption Mae canser yr ysgyfaint yn debygol o ddigwydd i bobl mewn ardaloedd difreintiedig

Mae nifer yr achosion newydd o ganser yng Nghymru wedi cynyddu 14% dros y 10 mlynedd diwethaf, yn ôl adroddiad newydd.

Yn ôl adroddiad Iechyd Cyhoeddus Cymru, mae'r cynnydd oherwydd bod pobl yn byw yn hirach, ac mewn mathau o ganser sy'n bosib eu trin, yn enwedig mewn pobl ganol oed a phensiynwyr iau.

Mae'r adroddiad hefyd yn dangos cysylltiad clir rhwng canser yr ysgyfaint ac ardaloedd difreintiedig, lle mae achosion ddwywaith a hanner yn fwy tebygol a'r ardaloedd lleiaf difreintiedig.

Daw'r adroddiad i'r canlyniad mai canser y ceilliau, y prostad, y fron a'r croen yw'r mathau sydd a'r cyfraddau goroesi gorau.

'Gallwn wneud mwy'

Daw'r ffigyrau gan Uned Deallusrwydd a Gwyliadwriaeth Canser Cymru (UDGCC), ac maen nhw'n dangos mai'r mathau mwyaf cyffredin yng Nghymru yw canser yr ysgyfaint, y fron, y prostad a'r coluddyn.

Mae'r adroddiad hefyd yn dangos bod canser yr ysgyfaint yn achosi mwy o farwolaethau na chanser y coluddyn a'r fron gyda'i gilydd.

Ar gyfartaledd, mae 243 yn fwy o achosion o ganser yr ysgyfaint ymhlith merched bob blwyddyn, o'i gymharu â degawd yn gynharach. Nid yw'r nifer ar gyfer dynion wedi newid yn sylweddol.

Image caption Mae effaith "risgiau y gellir eu hosgoi" fel ysmygu a diffyg ymarfer corff yn rhannol gyfrifol am ganser

Er ei fod yn fath llai cyffredin, mae'r adroddiad yn dangos bod nifer yr achosion o ganser yr iau wedi cynyddu o 65% mewn dynion a 42% mewn merched.

Dywedodd Cyfarwyddwr UDGCC, Dr Dyfed Wyn Huws, bod "effaith risgiau y gellir eu hosgoi fel ysmygu, gordewdra, yfed alcohol, diet gwael a diffyg ymarfer corff hefyd yn arwain at fwy o ganser a chyfraddau uwch ymysg pobl ganol oed a phensiynwyr ifanc, yn enwedig merched".

"Y newyddion da yw bod cynlluniau heddiw, fel deddfwriaeth i leihau ysmygu, yn helpu i osgoi'r mathau yma o ganser yn y dyfodol, ac fe allwn ni wneud mwy."