Cwest Cheryl James: Honaid am 'drydydd parti'

Cheryl James
Image caption Bu farw Cheryl James ym marics Deepcut yn 1995

Mae cwest wedi clywed honiad y gallai 'trydydd parti' fod wedi chwarae rhan ym marwolaeth milwr o Langollen mewn gwersyll milwrol 20 mlynedd yn ôl.

Cafwyd hyd i gorff y Preifat Cheryl James, 18 oed, ym marics Deepcut ym mis Tachwedd 1995, gyda bwled yn ei phen.

Roedd hi'n un o bedwar milwr fu farw yn y barics rhwng 1995 a 2002.

Yn y cwest i'w marwolaeth ddydd Llun, fe alwodd cyfreithwyr ar ran ei theulu ar y crwner i ohirio'r gwrandawiad er mwyn i fwy o dystiolaeth wyddonol gael ei gasglu, gan gynnwys tystiolaeth oedd yn awgrymu nad y Preifat James oedd yn gyfrifol am yr ergyd oedd wedi ei lladd.

Fe wnaeth y crwner wrthod cais y teulu am ohirio'r cwest.

Hunanladdiad

Daeth y fyddin i'r casgliad mai achos o hunanladdiad oedd ei marwolaeth, ond mae ail gwest wedi cychwyn ar ôl i'r mudiad hawliau dynol Liberty gasglu tystiolaeth newydd gan yr heddlu.

Ddydd Llun, fe alwodd bargyfreithwraig Liberty ar ran teulu'r Preifat James, Alison Foster QC, y dylai tystiolaeth wyddonol gael ei glywed cyn i'r cwest glywed tystiolaeth gan dystion.

Dywedodd: "Nid yw'n deg na'n ymarferol i ddechrau'r cwest hwn gyda dim byd arall ond y dystiolaeth wyddonol.

"Dyna oedd y cynllun o'r cychwyn. Mae'n ymddangos, oherwydd nifer o resymau, nad yw hyn yn mynd i ddigwydd. Mae hwn yn parhau i fod yn achos anghyffredin iawn.

"Roedd y dystiolaeth o flaen y crwner blaenorol yn dangos merch hapus oedd yn llawn bywyd... ond fe wnaeth y crwner gofnodi dyfarniad agored."

Ychwanegodd: "Mae llawer o'r dystiolaeth bron yn 20 oed - mae dadansoddiad newydd yn hanfodol.

"Mae'n bosib nad oedd yr ergyd a laddodd Cheryl James yn un oedd wedi ei thanio ganddi hi ei hun... mae gwaith trydydd parti yn fwy na dyfalu'n unig."

Image copyright PA
Image caption Des James, tad Cheryl James, yn cyrraedd y cwest yn Woking wythnos diwethaf

Tystiolaeth arbenigol

Dadleuodd Nicholas Moss ar ran y Weinyddiaeth Amddiffyn na fyddai clywed tystiolaeth arbenigol yn ddiweddarach yn y gwrandawiad yn effeithio ar ganlyniad y cwest a "nid oedd sylfaen gyfreithiol" i wrthwynebu arbenigwyr rhag gwneud hynny.

Dywedodd John Beggs QC ar ran Heddlu Surrey ei fod yn "ddamcaniaethol dros ben" i ddweud bod Cheryl yn unigolyn hapus a llawn bywyd, gan ychwanegu ei bod wedi siarad am saethu ei hun yn y gorffennol.

Mae'r cwest yn parhau.