Lagŵn: Angen penderfyniad ar frys

Artist impression of Swansea tidal lagoon Image copyright Tidal Lagoon Power
Image caption Llun artist o'r Lagwn

Mae'r cwmni tu ôl i'r lagŵn llanw arfaethedig ym Mae Abertawe wedi rhybuddio llywodraeth y DU bod angen penderfynu a fydd yn cefnogi'r cynllun o fewn yr wythnosau nesaf.

Mae'r gwaith ar bwerdy lagŵn llanw cynta'r byd eisoes wedi cael ei ohirio am flwyddyn wedi i drafodaethau am faint o arian cyhoeddus sydd angen ar y fenter fethu.

Wrth siarad gyda'r BBC, dywedodd pennaeth Tidal Lagoon Power bod angen ateb terfynol "o fewn y 4-6 wythnos nesaf" neu fe fydd y cynllun yn mynd i drafferthion.

Fe ddywed Adran Ynni a Newid Hinsawdd San Steffan (DECC) eu bod "yn ystyried cynllun Bae Abertawe yn ofalus er mwyn asesu a yw o fudd i'r trethdalwr".

Gallai lagŵn Abertawe fod y cyntaf o chwech ar hyd arfordir Prydain, gyda thyrbinau'n cael eu gosod mewn morglawdd i greu ynni yn ystod llanw a thrai.

Honnir y bydd y lagwnau'n gallu cynhyrchu 8% o holl ofynion ynni'r DU, ond mae'r gost o'u sefydlu'n cael ei weld yn afresymol o uchel.

Dywedodd Mark Sharrock - Prif Weithredwr Tidal Lagoon Power: "Rwyn' credu ein bod wedi dangos y buddion i'r llywodraeth... mae'n rhaid i ni ddechrau gweithio yn y dŵr ym Mawrth 2017, felly mae'n bwysig iawn i ni gael penderfyniad nawr, dros y 4-6 wythnos nesaf."

Pan ddechreuodd y trafodaethau flwyddyn yn ôl, roedd y cwmni'n gofyn am bris o £168/MWh am y trydan y byddai'n cynhyrchu, gyda llywodraeth y DU yn rhoi cymhorthdal at hynny am 35 mlynedd.

Mae'r pris yna'n sylweddol uwch na'r £96.50/MWh sydd wedi'i gytuno ar gyfer atomfa newydd yn Hinkley, ond credir bod cytundeb ar ei ffordd fyddai'n cynnig £96.50 i lagŵn Abertawe, ond gyda'r cymhorthdal yn para am 90 mlynedd.

Roedd y lagŵn yn Abertawe yn rhan o faniffesto'r Ceidwadwyr cyn Etholiad Cyffredinol 2015, ond mae pryder wedi bod am ei ddyfodol ers i David Cameron ddweud ym mis Ionawr bod ei frwdfrydedd am y lagŵn "wedi lliniaru rhywfaint gan y ffaith y bydd y gost mor uchel".

Mae pwysau wedi cynyddu'n ddiweddar yn dilyn y cyhoeddiad bod 700 o swyddi'n diflannu yn yr ardal, sef swyddi cwmni dur Tata ym Mhort Talbot.

Straeon perthnasol