'Cenhedlaeth' o adeiladau ysgol 'truenus' yng Nghymru

Duffryn High School

Mae gan Gymru "genhedlaeth" o adeiladau ysgol sydd â thoeau yn gollwng, ffenestri sâl a dosbarthiadau oer, a dyw'r llywodraeth heb wneud digon i fynd i'r afael â hyn, yn ôl prifathro yng Nghasnewydd.

Dywedodd pennaeth Ysgol Uwchradd Duffryn, Jon Wilson, wrth BBC Cymru bod rhai o adeiladau'r ysgol yn "druenus" a'i fod wedi gofyn iddyn nhw i gael eu hadnewyddu ers 13 blynedd.

Ychwanegodd nad yw cynllun Ysgolion yr 21ain Ganrif Llywodraeth Cymru wedi gweithio i'w ysgol, a'i fod wedi cael ei gyflawni'n sâl ar draws y sir.

Dywedodd Llywodraeth Cymru eu bod yn "gwrthod honiadau" nad ydyn nhw'n buddsoddi mewn adeiladau newydd i ysgolion.

Yn ôl y llywodraeth, maen nhw'n buddsoddi £2 biliwn mewn ysgolion a cholegau ledled Cymru fel rhan o gynllun Ysgolion yr 21ain Ganrif.

'Torri addewid'

Image copyright Google

Roedd Ysgol Uwchradd Duffryn i fod i gael ei adnewyddu fel rhan o gynllun fyddai wedi gweld ysgol Gymraeg newydd yn rhannu'r safle, ond cafodd ei wrthwynebu oherwydd pryderon y gallai gael ei effeithio gan lifogydd.

Dywedodd Mr Wilson ei fod yn teimlo bod y cyngor wedi torri "addewid" i ddarparu ysgol newydd, ac ychwanegodd bod ei adeiladau â'r "cyfleusterau gwaethaf yng Nghasnewydd ac ymysg y gwaethaf yng Nghymru".

Yn ôl y pennaeth, mae'r ysgol wedi gorfod gadael dau ddosbarth yn wag oherwydd tamprwydd.

Yn 2010, dywedodd Prif Archwilydd Cymru bod ffordd hir i fynd cyn y byddai bob adeilad ysgol yng Nghymru o'r safon sydd ei angen.

Fe wnaeth Llywodraeth Cymru gyhoeddi cynllun Ysgolion yr 21ain Ganrif sydd wedi ei anelu tuag at wella adeiladau ysgolion ar draws y wlad.

Yn ôl y llywodraeth, mae 25 cynllun wedi eu cwblhau, gyda 46 ar eu hanner a 96 arall wedi eu cymeradwyo.

Beirniadaeth

Ond mae Mr Wilson yn credu bod mwy i'w wneud eto, gan ddweud bod "cenhedlaeth o ysgolion sydd â thoeau yn gollwng, ffenestri sâl, problemau gwres a dosbarthiadau sy'n rhy fach ac yn rhy llawn".

Yn trafod cynllun Ysgolion yr 21ain Ganrif, dywedodd Mr Wilson: "Fel nifer o bethau yng Nghymru, mae'n syniad da, sydd wedi cael ei gyflawni'n wael."

"Rydw i wedi bod i weld ysgolion newydd hyfryd ar draws Cymru, ond ychydig iawn ohonyn nhw sydd yna."

'Gwrthod yr honiadau'

Fe wnaeth Mike Nicholson o Gyngor Casnewydd ganmol gwelliannau academaidd yr ysgol, a chyfaddefodd bod angen gwaith "ar frys".

Ychwanegodd bod y cyngor wedi gorfod delio â thoriadau, ond ei fod yn ymrwymo i wella cyflwr adeiladau ysgolion.

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Mae ein record ar adeiladau newydd i ysgolion a cholegau yn sylweddol ac rydyn ni'n gwrthod honiadau sy'n awgrymu i'r gwrthwyneb.

"Mae bron i £2 biliwn yn cael ei fuddsoddi trwy ein cynllun Ysgolion yr 21ain Ganrif yn y degawd o 2014 i 2024.

"Trwy'r cynllun yna mae adeiladau arbennig yn cael eu codi ledled Cymru - y buddsoddiad mwyaf uchelgeisiol mewn ysgolion a cholegau newydd ers y 1960au.

"Rydyn ni'n cefnogi Cyngor Casnewydd i fuddsoddi £28m mewn ysgolion yn yr ardal trwy'r cynllun ond nhw sy'n rhoi blaenoriaeth i'r cynlluniau fydd yn cael cymeradwyaeth.

"Yn dilyn y newyddion bod cynlluniau ar gyfer ysgol Gymraeg ar safle Duffryn wedi eu gwrthod, fe fyddwn ni'n gweithio gyda'r cyngor ar gynllun arall ar gyfer buddsoddi."