Prinder athrawon i ddysgu plant gyda nam ar eu golwg

Person dall Image copyright PA

Mae elusen yr RNIB yn dweud bod yna brinder athrawon gyda'r cymhwysterau i ddysgu plant gyda nam ar eu golwg.

Yn ôl yr elusen mae'r niferoedd yn parhau i fynd i lawr am fod yr athrawon sydd wedi eu hyfforddi yn ymddeol a neb yn dod yn eu lle. Mae hynny yn golygu bod gan yr athro lai o amser gyda'r plentyn.

Yng Nghymru mae bron i ddwy fil o blant a phobl ifanc gyda nam golwg.

Mae athrawon sydd gyda'r cyhwysterau sef QTVIs yn cynorthwyo'r plentyn neu berson ifanc ymhob agwedd o'u haddyg boed hynny yn dysgu braille, sut i ddefnyddio chwyddwydr neu nofio.

I wneud yr hyfforddiant dwy flynedd mae'n rhaid i athrawon fynd i Brifysgol Birmingham.

Mae Jenny Vaughan Owen yn gweithio yn Rhondda Cynon Taf ac ar fin ymddeol. Mae'n pryderu am y sefyllfa ac yn dweud mai'r plant fydd yn dioddef.

"Fysa nhw ddim yn medru gwneud unrhyw bwnc (heb athro) achos does gennyn nhw ddim ffordd i 'sgwennu. Does gennyn nhw ddim ffordd i ddarllen. Os nad ydyn nhw'n gallu dysgu braille neu os nad ydyn nhw'n cael print bras fedran nhw byth fod yn annibynnol..."

Mae hefyd yn poeni am y ddarpariaeth i siaradwyr Cymraeg. Mae'n dweud bod pedwar athro yn ymddeol eleni a bod yna athrawon eraill wedi ymddeol yn barod.

"Mae 'na bedair sir sydd ddim yn mynd i gael unrhyw un yn dysgu sydd yn rhoi mwy o bwysau ar yr un (athro) sydd yna. So falle fydd y person yna yn dweud, 'Dw i di cael llond bol, dw i'n mynd'.

"Ond newn ni ddim achos 'da ni yna ar gyfer y plant. A hynny sydd yn bwysig. Arian 'da ni angen i hyfforddi athrawon."

Mewn datganiad mae Llywodraeth Cymru wedi dweud mai cyfrifoldeb cynghorau yw trefnu arbenigwyr ar gyfer Anghenion Addysgu Arbennig. Ond maen nhw'n dweud ei bod wedi cynnal astudiaeth y llynedd yn edrych ar y maes gan gynnwys pryderon yr RNIB.

"Mae'r adroddiad yn cydnabod bod gwasanaethau arbenigol Anghenion Addysgol Arbennig, fel nifer o wasanaethau cyhoeddus eraill yn wynebu heriau enbyd. Mae 'na fylchau yn y gwasanaethau er mwyn cwrdd a'r galw. Ond mae yna bosibiliadau i gryfhau trefniadau cynllunio.

"Yn dilyn cyhoeddi'r adroddiad mi ydyn ni nawr yn gweithio gyda Chymdeithas Llywodraeth Leol Cymru i ystyried opsiynau ar gyfer datblygu system gynllunio genedlaethol fydd yn galluogi comisiynu llefydd mewn prifysgolion ar gyfer cyrsiau hyfforddi arbenigol."

Mae Cymru Fyw wedi gofyn am ymateb gan Gymdeithas Llywodraeth Leol Cymru.

Image caption Elin Williams efo'i mam Dioned

Mae gan Elin Williams y cyflwr rentintis pigmentosa. "Cyflwr efo tunnel vision" yw disgrifiad ei mam ohono. "Mae o yn effeithio hi efo gweld yn y nôs ac efo llefydd anghyfarwydd a grisiau ac yn y blaen."

Cafodd Elin sydd erbyn hyn yn 17 oed, ac yn byw yn Eglwys Bach, Conwy y diagnosis pan oedd hi'n bum mlwydd oed. Mae hi wedi cael help gan athrawes QTVI ers ryw ddeng mlynedd yn yr ysgol uwchradd lleol.

"Mae'n gwneud yn siwr bod y gwaith i gyd wedi ei ddarparu yn y maint dw i angen a bod yr offer dw i angen i gyd yna i fi. Ac ma hi wedi helpu fi efo sgiliau brail a petha felna fyd. Dw i'n meddwl fysa bywyd ysgol wedi bod lot anoddach os fysa hi ddim wedi bod yna."

Cytuno mae ei mam Dioned.

"Mae wedi bod yn help mawr, codi hyder Elin a mynd a hi o gwmpas. Nath hi fynd a hi i weld ysgol arall yn Porthmadog a cyflwyno hogan ifanc arall oedd efo cyflwr tebyg a gweld beth oeddan nhw yn defnyddio fel technoleg yn yr ysgol yna."