Llurgunio organau rhywiol: GIG yn gwneud mwy i gefnogi

FGM Image copyright Thinkstock

Mae gan bob bwrdd iechyd yng Nghymru, uwch fydwraig sy'n arbenigo mewn gofalu am ferched sydd wedi goroesi triniaeth llurgunio organau rhywiol (neu FGM) erbyn hyn.

Dywedodd pedwar o'r saith bwrdd iechyd, bod eu staff mamolaeth wedi gofalu am oddeutu 100 o ferched oedd wedi eu heffeithio gan FGM y llynedd.

Fe amcangyfrifir bod mwy na 2,000 o ferched yng Nghymru yn dioddef o effeithiau FGM.

Dywedodd Iechyd Cyhoeddus Cymru eu bod yn casglu data ar y mater bob mis, a hynny drwy wasanaethau mamolaeth.

Yr uned famolaeth yn Ysbyty Athrofaol Cymru sydd wedi cofnodi y rhan fwyaf o achosion FGM.

58 achos y llynedd

Bu'r staff yno yn gofalu am 58 o ferched y llynedd, a 67 yn 2014.

Dywedodd Karen Jewell, bydwraig ymgynghorydd mewn iechyd cyhoeddus,: "Os ydych yn edrych ar ddata'r cyfrifiad yng Nghaerdydd, byddem yn disgwyl gweld mwy o ferched sydd wedi cael FGM oherwydd ethnigrwydd ardal hon.

"Nid yw'n rhywbeth y byddai unrhyw fydwraig yng Nghaerdydd yn synnu i weld. Os byddaf yn gofyn i'r bydwragedd yn yr ystafell sydd wedi gweld achos o FGM, bydd y mwyafrif yn rhoi eu dwylo i fyny."

Mae'r gymuned Somali yng Nghymru yn dweud wrthynt atal achosion o FGM ers yr 1980au hwyr, ar ôl i ferched oedd yn ffoi rhag y rhyfel cartref yn Somalia gael eu trin yn Ysbyty Athrofaol Cymru.

Dywedodd Zainab Nur, o elusen Hayaat Women Trust, wrth ohebydd rhaglen Eye Radio Wales, sut mae'r gymuned wedi troi ei chefn ar yr arferiad.

Meddai: "Roedd yn norm ar y pryd i bob merch gael ei wneud. Rwyf wastad wedi deall fod hyn yn cael ei wneud am resymau Islamaidd.

"Gwnaeth y Sheik lleol ychydig o waith ymchwil, a dywedodd 'na, does dim sôn am y peth, mae angen gwahardd hyn: a rhoi'r gorau iddi ar unwaith'."

Anrhydedd mewn cymunedau ethnig

Ond mae Dr Mwenya Chimba, Cyfarwyddwr Violence Against Women at Bawso, elusen sy'n helpu dioddefwyr trais sy'n seiliedig ar anrhydedd o gymunedau ethnig, fod pryderon ynghylch agweddau tuag at FGM mewn cymunedau lleiafrifoedd ethnig yn parhau.

Meddai: "Rwy'n credu ei fod yn wir bod yna rhai sydd wedi atal hyn, ond mae yna bobl eraill sy'n dal i ymarfer llurgunio organau rhywiol merched.

"Felly nid ydych ond yn sôn am un gymuned; ond mewn rhai mannau o'r gwahanol gymunedau.

"Rydym wedi dod o'r lle, na allwn siarad am y peth yn gyhoeddus, ac yn fwy sensitif i sut yr ydym yn siarad am y peth. Fodd bynnag, mae'n rhaid parchu cymunedau."

Mwy ar Eye on Wales ar BBC Radio Wales am 12:30 ddydd Sul 6 Mawrth, 2016

"Rydym wedi dod o'r lle, na allwn siarad am y peth yn gyhoeddus, ac yn fwy sensitif i sut yr ydym yn siarad am y peth. Fodd bynnag, mae'n rhaid parchu cymunedau."

Mwy ar Eye on Walesar BBC Radio Wales am 12:30 ddydd Sul 6 Mawrth, 2016