Llofruddiaeth carcharor: 'Methu asesu cyflwr' yn llawn

Carchar Caerdydd
Image caption Carchar Caerdydd

Mae adroddiad wedi dod i'r casgliad fod awdurdodau carchar Caerdydd wedi methu ag asesu cyflwr meddyliol carcharor yn llawn cyn iddo lofruddio carcharor arall yn ei gell.

Fe lofruddiodd Colin Capp Darren Thomas, 45 oed, yn ei gell yn gynnar ar fore 6 Mawrth 2014, fis ar ôl i staff nyrsio'r carchar gyfeirio Capp am asesiad iechyd meddwl llawn am ei fod mewn peryg o ladd neu niweidio ei hun.

Mae ymchwiliad gan yr Ombwdsmon Carchardai a'r Gwasanaeth Phrawf wedi dod i'r casgliad na chafodd yr asesiad ei wneud, er bod apwyntiad wedi ei drefnu ar 17 Chwefror y flwyddyn honno.

Mewn datganiad, croesawodd y Gwasanaeth Carchardai'r adroddiad, gan ddweud fod diogelwch carcharorion a staff yn fater y maen nhw'n ei gymryd o ddifrif.

Gofyn am symud cell

Roedd Capp, 32 oed, wedi ei hebrwng yn ôl i'r carchar ar ddechrau'r mis hwnnw i gwblhau ei ddedfryd o 32 mis am gynnau tân bwriadol, wedi i'w gyflwr meddyliol ddirywio ar ôl iddo gael ei ryddhau o Garchar y Parc ar drwydded.

Roedd dau garcharor oedd wedi rhanu cell gyda Capp ar achlysuron blaenorol wedi gofyn am symud cell o achos pryder am gyflwr paranoid Colin Capp.

Image caption Cafodd Colin Capp garchar am o leiaf 16 mlynedd am lofruddio Darren Thomas

Dywedodd yr Ombwdsmon Carchardai a Phrawf y dylai hyn fod wedi dechrau adolygiad i weld a oedd yn cael parhau i rannu cell - ond ni ddigwyddodd hyn ac fe gafodd ei roi yn yr un gell a Darren Thomas ar 4 Mawrth.

Er hynny, dywed yr adroddiad y byddai wedi bod yn "anodd iawn" i staff y carchar ragweld neu rwystro llofruddiaeth Mr Thomas.

Cafodd ei dagu a'i drywanu dros 100 o weithiau yn ei wddf gyda beiro tra roedd ar lawr ei gell, ac fe gafodd ei ddarganfod gyda bag wedi ei glymu'n dynn o gwmpas ei wddf.

Fe gafodd Capp ei ddedfrydu i garchar am isafswm o 16 mlynedd am y llofruddiaeth, ym mis Mai 2015.

Daeth adroddiad yr Ombwdsmon Carchardai a Phrawf, Nigel Newcomen, i'r casgliad fod Carchar Caerdydd:

  • Wedi methu ag adnabod yn ddigonol fod Colin Capp yn risg i eraill cyn gadael iddo rannu cell;
  • Wedi methu a chynnal adolygiad i'r penderfyniad hwn wedi i ymddygiad Capp ddirywio;
  • Wedi methu a chynnal asesias iechyd meddwl llawn - oedd yn gais gan y staff nyrsio pan gafodd ei gludo i'r carchar
Image caption Cafodd Darren Thomas ei lofruddio tra roedd yn cysgu yn ei gell

Dywedodd brawd Darren, Jeremy Thomas: "Os edrychwch chi ar yr hanes, roedd na sefyllfaoedd fyddai'n creu problemau iddo ar hyd y daith, ac mae hyn yn peri loes, y ffaith y byddai hyn wedi gallu cael ei osgoi.

"Roedd y dyn yn fom oedd yn tician ac fe ddyle rhywun fod wedi sylweddoli hynny."

Er bod yr adroddiad yn awgrymu y dylid asesu unrhyw garcharor sydd mewn peryg o ladd eu hunain neu niweidio eu hunain ar frys, mae'r Ombwdsmon yn nodi y byddai "wedi bod yn anhebygol yn yr achos hwn y byddai staff wedi gallu adnabod maint y risg" yr oedd Capp yn ei arddangos i eraill.

Fe wnaeth Jo Stevens A.S., sydd yn cynrychioli etholaeth Darren Thomas a'i deulu, ag yn ddirprwy weinidog carchardai, gyfarfod gyda'r teulu'n ddiweddar i drafod yr achos.

Dywedodd: "Mae'n ymddangos i mi fod na dri achlysur unigol i adnabod y risg yr oedd Colin Capp yn ei ddangos iddo fo ei hun, ac hefyd yn berygl i gyd-garcharor", meddai wrth BBC Cymru.

"Petai Darren heb fod yn y gell gyda Colin Capp, fe fyddai'n fyw."

Croesawu'r adroddiad

Wrth ymateb i'r adroddiad, dywedodd llefarydd ar ran y Gwasanaeth Carchardai: "Rydym yn croesawu adroddiad ymchwiliad yr Ombwdsmon Carchardai a'r Gwasanaeth Phrawf i farwolaeth Darren Thomas, sy'n dod i'r casgliad y byddai wedi bod yn anodd i staff y carchar ragweld nag atal yr ymosodiad.

"Mae cadw carcharorion, staff ac eraill yn ddiogel yn fater yr ydym yn ei gymryd o ddifrif a byddwn yn sicrhau ein bod yn dysgu gwersi o'r argymhellion.

"Mae'r Prif Weinidog hefyd wedi cyhoeddi newidiadau mawr i'r modd y mae iechyd meddwl yn cael ei drin mewn carchardai, gan roi llais cryfach i lywodraethwyr am y gwasanaethau sydd eu hangen ar garcharorion a sut i wario'r gyllideb."

Dywedodd llefarydd ar ran Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a'r Fro:

"Mae Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru wedi rhoi cyngor ar welliannau, a bydd y gwelliannau hynny'n cael eu cymryd i ystyriaeth."