Cadeirydd celf: Agwedd 'ddisynnwyr' o fewn y llywodraeth

Prof Dai Smith
Image caption Mae'r Athro Dai Smith wedi arwain Cyngor Celfyddydau Cymru am naw mlynedd

Mae cadeirydd Cyngor Celfyddydau Cymru wedi cyhuddo Llywodraeth Cymru o weithio mewn "ffordd ddisynnwyr, Philistaidd" ar adegau.

Dywedodd yr Athro Dai Smith - fydd yn gadael ei swydd ar 31 Mawrth - fod gan rai rhannau o'r llywodraeth "feddylfryd ynysig".

Ychwanegodd fod y Cyngor wedi derbyn "dictat" gan y llywodraeth i gadw draw o'r diwydiannau creadigol.

Fe ddywedodd Llywodraeth Cymru nad oedden nhw am ymateb i'r sylwadau.

'Meddylfryd ynysig'

Mae'r Athro Smith yn gadael wedi cyfnod o naw mlynedd yn cadeirio'r corff sy'n dosbarthu arian cyhoeddus a grantiau'r loteri i sefydliadau celfyddydol.

Mi fydd o'n cael ei olynnu gan Dr Phil George.

Dywedodd yr Athro Smith wrth BBC Cymru: "Dydw i ddim yn meddwl bod y llywodraeth wedi cael pethau'n iawn yn y blynyddoedd diwethaf wrth ddweud wrth Gyngor y Celfyddydau - fel y gwnaethon nhw - i gadw draw o'r diwydiannau creadigol am nad dyna'n gwaith ni.

"Dwi'n meddwl y buodd 'na feddylfryd ynysig mewn rhai rhannau o'r llywodraeth.

"Ac mae'n ymddangos nad yw rhannau o swyddfeydd gweinidogol y llywodraeth yn deall mai cydweithredu yw'r ffordd i wneud pethau, nid rheoli drwy orchmynion a chael pethau'n anghywir, mewn ffordd ddisynnwyr, Philistaidd ar adegau."

Cyngor Celfyddydau Cymru

  • Cafodd y corff ei sefydlu yn 1994 gan Siarter Brenhinol
  • Yn 2015, fe rannodd y Cyngor £27m mewn grantiau
  • Mi fydd 67 sefydliad yn derbyn nawdd gan y Cyngor o Ebrill 2016

Elitaeth

Ychwanegodd yr Athro Smith ei fod yn pryderu bod rhai o fewn y llywodraeth o'r farn bod y celfyddydau'n "elitaidd" a'n llai pwysig i'r economi na ffilm a theledu.

Dywedodd: "Mae'n gamgymeriad i feddwl am y celfyddydau fel rhyw fath o elitaeth. Mae'r celfyddydau yn elitaidd, yn yr ystyr eu bod nhw'n rhagorol, ond does neb yn cwestiynu chwaraeon elitaidd.

"I fod yn deg, ar adegau yn y ddegawd ddiwethaf, rydym wedi cael ein hannog gan amryw i weinidog i ymwneud mwy gyda'r diwydiannau creadigol - ac fe wnaethon ni. Peth diweddar ydi'r 'dictat' yma - dyna be' dwi'n ei alw e - ac alla' i 'mo'i stumogi."

Image caption Mae Arts Alive ymysg y 67 sefydliad fydd yn derbyn arian gan Gyngor Celfyddydau Cymru o fis Ebrill 2016

Ers 2010, mae'r arian y mae'r Cyngor yn ei dderbyn gan Lywodraeth Cymru wedi lleihau, sydd wedi gorfodi'r Cyngor i wneud arbedion ar staff swyddfa ac i gyfyngu ar grantiau i sefydliadau celfyddydol.

Dywedodd yr Athro Smith nad ydi o'n derbyn fod rhaid cwtogi ar gyllid i'r celfyddydau.

"Rydym ni'n clywed drwy'r adeg ei bod hi'n 'gyfnod o gynni, cyfnod o lymder a bod arian yn brin.' Dydw i ddim yn derbyn hynny. Rydym ni'n cael tua 0.2% o gyllid Llywodraeth Cymru fel cymhorthdal.

"Mae'n gwbl hanfodol fod buddsoddiad cyhoeddus yn y celfyddydau yng Nghymru. Mae 'na risg i'r buddsoddiad, achos dydych chi ddim yn gwybod beth gewch chi yn y diwedd. Ond dyna'r pleser. Dyna sy'n ein gwneud ni'n soffistigedig, dwi'n meddwl mai dyna sy'n ein gwneud ni'n wlad sydd â rhywbeth i ddweud wrth y byd, nid dim ond wrth ein gilydd."