Bywyd yn y bandiau

Dechreuodd Alex chwarae'r corned pan yn ifanc iawn
Image caption Dechreuodd Alex chwarae'r corned pan yn ifanc iawn

Pwy fydd band gorau Cymru? Bydd y cyfan yn cael ei ddatgelu yn rowndiau terfynol Band Cymru ar S4C ar benwythnos 21-22 Mai

Nos Sadwrn tro'r bydd rownd derfynol Band Ieuenctid Cymru ac ar y nos Sul bydd Band Cymru 2016 yn cael eu coroni.

Nia Roberts ac Alex Humphreys fydd yn cyflwyno'r ddwy gystadleuaeth yn fyw o Theatr Parc a Dâr, Treorci.

Mae Alex yn gyfarwydd i blant Cymru fel cyflwynydd rhaglen newyddion Ffeil ar S4C. Ond wyddoch chi bod Alex yn offerynwraig dalentog ac wedi bod yn aelod o rhai o fandiau pres amlycaf Cymru? Fe fuodd hi'n sôn wrth Cymru Fyw am ei chariad tuag at y bandiau pres:


Traddodiad teuluol

20c. Dyna oedd fy ngwersi corned yn eu costio pan ddechreuais i yn saith oed. A 'dan ni ddim yn mynd nôl mor bell â hynny, chwaith - y 90au cynnar oedd hyn.

O'n i 'di mynd i ffair y pentre' efo fy nheulu yn Llaneurgain ac roedd y band - Band Arian Llaneurgain - yn perfformio. Roedd rhywun yn dosbarthu taflenni yn gofyn am chwaraewyr newydd, a dyna le ddechreuodd y cyfan.

Ar y pryd doeddwn i ddim yn ymwybodol o hanes fy nheulu efo Band Llaneurgain: roedd fy hen-hen-daid yn un o'r aelodau cyntaf pan ddechreuodd y band yn Sychdyn nôl yn 1892. Ers hynny, mae rhywun o bob cenhedlaeth yn fy nheulu wedi chwarae yn y band - heblaw am fy nain, a hynny oherwydd doedd genod ddim yn cael chwarae ar y pryd.

Roedd 'na gymaint o bethau positif am fod yn rhan o fand fel cymdeithasu, gweithio mewn tîm a magu hyder. Ond be' o'n i'n hoffi mwy na dim oedd y ffaith bod y corned yn wahanol i bob offeryn roedd fy ffrindiau yn chwarae, ac yn sgleinio'n neis! O'n i wrth fy modd.

Image caption Alex yn cyflwyno Ffeil

Chwarae dramor

Yn ogystal â sawl cyfle i gystadlu'n ifanc, efo'r band ges i fy mhrofiad cyntaf o deithio. Pan o'n i'n 17 daeth cyfle i fynd i Ganada. Roedd arweinydd Band Llaneurgain yn mynd â scratch band draw 'na i berfformio mewn sioe enfawr o'r enw 'The Royal Nova Scotia International Tattoo'.

Dyma'r tro cynta' i mi fynd mor bell i ffwrdd o adre' - ac ond yn nabod tri person arall. Ar ôl i fy nheulu adael fi efo gweddill y band ym maes awyr Manceinion, o'n i'n teimlo'n sâl yn barod.

Fi oedd y person ieuengaf yn y grŵp ac ro'n i'n shei dros ben adeg hynny, felly o'n i wedi 'neud deal efo fy hun: para tri diwrnod, yna deud wrthyn nhw fy mod i'n sâl ac angen mynd adre'.

Roedd y tridiau yna mor anodd. Ond ar y trydydd diwrnod, nath rhywbeth glicio, ac o'n i'n teimlo'n grêt. O'n i dramor, wedi gwneud ffrindiau efo pawb, o'n i'n rhan o berfformiad anhygoel, ac o'n i ddim isho mynd adre'! Dwi heb deimlo hiraeth wrth deithio ers hynny.

Image caption Alex (ail o'r chwith) yn edrych yn grand iawn ar un o'i hymweliadau â Chanada

"Y profiad gorau erioed"

Roedd y sioe ei hun yn anhygoel. Dwy fil o berfformwyr (y rhan fwyaf yn aelodau o'r lluoedd arfog o wahanol wledydd) yn chwarae o flaen 9,000 o bobl am 10 noson. Fedrai ddim disgrifio'r teimlad o sefyll efo fy nhrwmped ffanffêr ar y llwyfan ar ddiwedd y noson a gweld môr o bobl yn dechrau codi i'n cymeradwyo ni.

Y profiad gorau erioed - does dim byd arall wedi dod yn agos.

Ers hynny dwi 'di bod yn ôl i Ganada 10 gwaith i chwarae yn yr un sioe. Rydw i hefyd wedi cael y cyfle i berfformio yn yr Almaen ac ar ynys Creta. Yn 2013, fe wnes i berfformio yn Sgwâr Rhyddid enfawr Kharkiv yn yr Wcráin. Roedd Viktor Yanukovych, Arlywydd y wlad ar y pryd, yn gwrando arnom ni yn perfformio wrth i'r ddinas ddathlu 70 mlynedd ers i Kharkiv gael ei rhyddid.

Ers y dyddiau cynnar ym mand Llaneurgain rydw i wedi bod yn aelod o sawl band amlwg arall - Parc a Dâr, Band Y Fenni, Band Dinas Caerdydd (Melingruffydd 1), Symphonic Brass Wales, Ebbw Valley a bandiau pres Bollington a Tyldesley yn Lloegr.

Image caption Gwlad newydd, iwnifform newydd! Alex a'r corned yn yr Wcráin

Dwi wedi chwarae yn Neuadd Albert yn Llundain ac wedi dysgu cyflwynydd Blue Peter, Barney Harwood, i ganu'r trombôn ar y rhaglen enwog.

Ar fy mhrysura, ro'n i'n mynd i ymarferion gyda Band Parc a Dâr deirgwaith yr wythnos, yn gweithio'n wirfoddol fel y swyddog i'r wasg, yn dysgu chwaraewyr newydd ac yn helpu gydag arwain y band iau bob hyn a hyn. Y band oedd fy mywyd.

Erbyn hyn, dwi'n dal i chwarae fy hen gorned ffyddlon, ond dwi ddim yn aelod o fand ar hyn o bryd - hynny'n rhannol oherwydd galwadau gwaith, a dyma'r adeg prysura' o'r flwyddyn i fandiau pres gyda gwahanol gystadlaethau: maen nhw'n haeddu rhywun sy'n gallu bod yno i bob ymarfer.

Image caption Ffanffêr i gyhoeddi bod Ffeil ar fin dechrau?

Dyfodol y bandiau pres

Mae 'na sôn yn aml am ddyfodol y bandiau pres. Yn amlwg mae 'na lai o fandiau, yn enwedig wedi i'r pyllau glo gau, ond mae'n galonogol clywed am offerynwyr ifanc yn dysgu offeryn pres. Ac mae'r ffaith bod rhaglen Band Cymru yn bodoli yn arwydd positif yn dydy?

Gwaed newydd sy'n hollbwysig, ac mae gan sawl band - Llaneurgain, Melingruffydd a Biwmares, er enghraifft - systemau ieuenctid ardderchog. Ond dydy rhai bandiau ddim yn helpu eu hunain chwaith. Mi fedra'i enwi o leia' un band sy' wedi chwalu'n gyfan gwbl oherwydd ffraeo, sy'n biti mawr, mawr! Mae'n wallgof.

Ond y bygythiad mwyaf i'r bandiau pres yw'r byd modern, digidol. Mae 'na gymaint o bethau rwan i ddenu sylw pobl ifanc, felly i oroesi mae angen i fandiau addasu gyda'r byd modern ac aros yn cŵl!

Image caption Mae hi'n oer yn y neuadd ymarfer 'ma!

Band Cymru, S4C, Nos Sadwrn, 21 Mai, 20:00 a Nos Sul, 22 Mai, 18:00