"Rhaid i'r Cymry chwarae mwy"

guscott

Y penwythnos yma bydd pum tîm o Loegr a thri o Ffrainc yn chwarae yn rownd yr wyth olaf ym mhrif gystadleuaeth rygbi Ewrop.

Unwaith eto does dim cynrychiolaeth o Gymru yn rowndiau'r chwarteri. Cafodd Cymru Fyw farn y cyn chwaraewr a'r sylwebydd, Jeremy Guscott, i holi lle aeth pethau o'i le i'r rhanbarthau, a sut all Cymru ddysgu gan ein cymdogion dros y ffin.


Pam nad oes rhanbarth o Gymru yn yr wyth olaf eto eleni?

I fod yn realistig, mae'r rhanbarthau yn gwybod eu bod nhw dan anfantais ariannol wrth ystyried cyfoeth clybiau Lloegr a Ffrainc.

O be' dwi'n ei ddeall bydd yr arian ym mhrif gynghrair Ffrainc yn cynyddu eto y tymor nesaf, ac mae mwy o arian am fynd i glybiau Lloegr hefyd oherwydd cytundebau teledu. Felly mae'n ymddangos y bydd clybiau Lloegr a Ffrainc yn cryfhau eto.

Mae'r Gwyddelod yn ystyried eu dyfodol hefyd - gan fod Leinster, Munster, ac Ulster wedi bod mor gryf yn y gorffennol, ac rŵan maen nhw mewn sefyllfa ryfedd gan mai Connacht yw'r dalaith gryfa', ac yn debygol o gyrraedd Cwpan Ewrop y tymor nesaf.

Image caption Enillodd Jeremy Guscott 65 o gapiau dros Loegr rhwng 1989 a 1999, ac aeth ar daith y Llewod dair gwaith

Dwi'n edrych ar safon y Dreigiau, Scarlets, Gleision a'r Gweilch... fel arfer mae'r Gweilch yn gymharol gryf ond mae'n ymddangos y bydd hi'n anodd iawn iddyn nhw orffen yn ddigon uchel yn y tabl i gyrraedd Cwpan Ewrop y tymor nesaf. Felly dydi'r sefyllfa bresennol ddim yn grêt.

Rhaid edrych ar ffyrdd o godi arian i'r rhanbarthau, ond hefyd edrych yn ofalus ar yr ochr ieuenctid. Mae 'na gryfderau yna, gyda thîm Cymru dan 20 yn ennill y Gamp Lawn eleni, felly mae 'na nifer o chwaraewyr ifanc da yn dod drwy'r system. Ond wrth gwrs mi fydden nhw ar y radar gan glybiau mawr Lloegr.

Felly fydd 'na fwy o dalent Cymreig yn gadael am Loegr?

Mae yna nifer yn y tîm dan 20 wnaeth greu argraff eleni, bydden nhw dan gytundeb gyda'r rhanbarthau mae'n debyg, ond bydd clybiau Lloegr yn dal i gadw llygad arnyn nhw a chadw golwg ar pryd mae'r cytundebau'n dod i ben.

Os feddyliwch chi am bêl-droed, bron allwch chi ddweud bod clybiau'r byd fel feeder clubs i dimau Uwch Gynghrair Lloegr a dau glwb enfawr Sbaen (Real Madrid a Barcelona). Ac fe allen ni gael sefyllfa ble mae chwarewyr ifanc Cymru yn y Pro 12 yn cael eu arwyddo gan glybiau Lloegr.

Os ydi rhywun yn cael cynnig llawer o arian pan maen nhw'n 21-22, ac maen nhw'n gwybod efallai na fydden nhw'n chwarae i'w gwlad - dyna'r ffordd i fyny iddyn nhw achos mae gyrfa chwaraewr yn gymharol fyr.

Image caption Aelodau o dîm dan 20 Cymru yn dathlu cais ym Mhencampwriaeth y Chwe Gwlad eleni

Beth am y syniad o gael pumed rhanbarth - yng ngogledd Cymru?

Dwi'n gefnogol o'r syniad i ehangu rygbi, ond mae'n rhaid i'r safon barhau yr un mor uchel. Os yw'r safon yna mi fydd o fendith i'r system, ond dydi'r system ar hyn o bryd, os edrychwn ni ar yr ochr Ewropeaidd, ddim yn gweithio.

Pan o'n i'n chwarae dros Gaerfaddon dwi'n cofio teithio i Bontypridd, Llanelli, Caerdydd ac o'dd y llefydd 'ma yn orlawn, eitha' tebyg i sut mae'r awyrgylch yn Kingsholm (cartref Caerloyw) heddiw. Does dim hunaniaeth i'r rhanbarthau ac felly mae'n rhaid iddyn nhw glosio gyda'r cefnogwyr.

Yn rhyngwladol mae Cymru ac Iwerddon, tan y tymor yma, wedi bod yn ennill Pencampwriaethau Chwe Gwlad, gan gynnwys sawl Camp Lawn, nes i Lloegr wneud eleni. Mae'r Pro 12 ei hun wedi cyfrannu'r nifer fwya' o chwaraewyr i'r ddwy daith Llewod ddiwethaf, ond mae'r pwynt wedi dod rŵan lle mae rhaid ystyried yn ofalus beth yw'r ffordd ymlaen.

Ydi'r tîm cenedlaethol wedi elwa ar draul y clybiau yng Nghymru?

Mae chwaraewyr Cymru'n chwarae tua 14 gêm y tymor dros eu rhanbarthau, lle mae chwaraewyr yn Lloegr yn chwarae o leia' 20. Mae rhaid i'r Cymry chwarae mwy.

Os ystyriwn ni y nifer o gemau mae gofyn i chwaraewyr Cymru eu chwarae, mae nhw'n ffit ac mewn lle da yn gorfforol i chwarae'n rhyngwladol. Maen nhw'n chwarae o leia' 10 gwaith dros Gymru - y Chwe Gwlad, gemau'r Hydref a thaith yr Haf.

Image caption Cafodd rhanbarthau Cymru eu creu yn 2003, ond does yr un ohonynt wedi cyrraedd rownd derfynol Cwpan Ewrop

Ydi'r rhanbarthau wedi gweithio i Gymru?

Maen nhw wedi gweithio i gryfhau tîm Cymru, ond dydyn nhw heb weithio i'r rhanbarthau eu hunain.

Mae'r Gweilch wedi ennill y Pro 12 bedair gwaith, felly maen nhw'n gwneud yn iawn ar y lefel ddomestig. Ond ar lefel Ewropeaidd dy'n nhw ddim wedi cystadlu yn rheolaidd. Fe wnaeth Llanelli yn reit dda yn Ewrop am gyfnod.

Allwch chi ddim disgwyl cystadlu yn gyson yn erbyn timau Ffrainc a Lloegr os nad yw'r chwaraewyr gorau yn chwarae yn gyson ac os oes anfantais ariannol.

Be ddylai Cymru ei wneud i newid pethau?

Mae'n rhaid ffeindio mwy o arian o rhywle, ond fe all hynny fod yn broses hir. Mae gan y Pro 12 y cyfle i fod mor ddeniadol â'r Super 18s yn hemisffer y de. Does 'na ddim posib syrthio allan o'r gynghrair, sydd yn fantais a all helpu i greu cynghrair arbennig iawn.

Bydd pobl yn cwyno am y tywydd, ond mae'r tymor tua naw mis, gyda dim ond tri mis pan fo'r tywydd yn sâl. Mae'r tywydd ar ddechrau a diwedd y tymor yn iawn ac mae'r potensial yna i chwarae rygbi ymosodol, deniadol fel sy'n digwydd yn y Super 18s.

Os fyswn i'n rhedeg y Pro 12 byswn i'n dod â'r holl hyfforddwyr at ei gilydd, gyda'r perchnogion a'r cyfarwyddwyr rygbi, a dweud bod 'na gyfle gwych yma, pam na 'nawn i ni ei gymryd a cheisio chwarae mwy fel maen nhw'n ei wneud yn y Super 18s?

Ar yr ochr fasnachol mae rhaid denu torfeydd gwell, a'r ffordd i wneud hynny yw drwy greu hunaniaeth ac ymrwymiad i'r clwb - dydi hynny ddim wedi digwydd ers sefydlu'r rhanbarthau.

Mae'n anodd i'r rhanbarthau achos dydyn nhw ddim yn ennill, ac mae'n anodd denu cefnogwyr o ganlyniad. Nes bydd y rhanbarthau yn ennill fydd 'na ddim llawer iawn o blant yn cael eu denu atyn nhw.