Llafur a Phlaid Cymru yn cynnal trafodaethau 'defnyddiol'

Carwyn Jones a Leanne Wood

Mae trafodaethau rhwng Plaid Cymru a Llafur i geisio dod i gytundeb ar bwy fydd y prif weinidog nesaf wedi bod yn "hynod ddefnyddiol", meddai'r pleidiau.

Mae'n debyg nad yw'r ddwy blaid eisiau clymbleidio, yn ôl y datganiad gafodd ei ryddhau wedi trafodaethau.

Y bwriad yw ceisio creu llywodraeth Lafur leiafrifol.

Dyma oedd y diwrnod cyntaf o'r trafodaethau ffurfiol rhwng y pleidiau ar ôl pleidlais gyfartal rhwng arweinydd Llafur, Carwyn Jones, ac arweinydd Plaid Cymru, Leanne Wood.

'Parhau i weithio'

Fe wnaeth aelodau Plaid Cymru, UKIP a'r Ceidwadwyr gefnogi Ms Wood, tra bod aelodau Llafur a'r unig Ddemocrat Rhyddfrydol, Kirsty Williams, wedi cefnogi Mr Jones.

Mewn datganiad ar y cyd, dywedodd y pleidiau: "Rydyn ni wedi cael nifer o gyfarfodydd heddiw sydd wedi bod yn hynod ddefnyddiol.

"Rydyn ni'n hyderus y gallwn ni ddarganfod ffordd ymlaen fydd yn golygu pleidlais lwyddiannus i ddewis prif weinidog yr wythnos nesaf. Byddwn yn parhau i weithio dros y penwythnos, a cheisio ail-ddechrau trafodaethau ffurfiol ddydd Llun."

Ychwanegodd y datganiad na fyddai'r pleidiau yn gwneud unrhyw sylw pellach.

Mae BBC Cymru yn deall hefyd fod Mr Jones wedi trafod rhoi swydd yn ei gabinet i Kirsty Williams, yr unig aelod o'r Democratiaid Rhyddfrydol ym Mae Caerdydd.

Hyd yn oed gyda chefnogaeth Kirsty Williams, bydd Llafur angen cefnogaeth un aelod arall o wrthblaid er mwyn ethol Carwyn Jones.

Dywedodd AC Plaid Cymru dros Ganolbarth a Gorllewin Cymru, Simon Thomas ei fod yn hapus fod Llafur wedi gofyn am drafodaethau pellach.

Dywedodd y byddai'r blaid yn cynnal trafodaethau gyda'r gobaith o sicrhau "llywodraethiant effeithiol i Gymru dros y pum mlynedd nesaf".

Ddydd Iau ar raglen Good Evening Wales, dywedodd Nathan Gill o UKIP y byddai'n fodlon parhau i beidio â phleidleisio dros Mr Jones, hyd yn oed pe bai hynny'n golygu etholiad arall ar 23 Mehefin.

Cyfarfod ffurfiol

Image caption Dywedodd Vaughan Gething bod "mandad" i ffurfio Llywodraeth Lafur yng Nghymru

O ran trafodaethau dydd Gwener, mae'n debyg mai Jane Hutt, y cyn-Weinidog Cyllid - fu'n rhan o'r trafodaethau ar gyfer ffurfio clymblaid yn 2007 - oedd yn cynrychioli Llafur, a Simon Thomas, AC Canolbarth a Gorllewin Cymru i Blaid Cymru.

Dywedodd Vaughan Gething, AC Llafur, fod y blaid yn deall fod ganddynt gyfrifoldeb i gynrychioli pobl Cymru.

"Rydym yn credu fod ganom fandad, ond rydym yn cydnabod ein bod yn lleiafrif, felly rydym yn cael trafodaethau," meddai.

'Trahaus'

Gwrthododd honiadau gan bleidiau eraill fod Llafur wedi ymddwyn yn "drahaus" drwy gynnal pleidlais ddoe ond heb yn gyntaf sicrhau mwyafrif.

"Nid ydym erioed wedi cael mwyafrif yn y lle hwn [Y Senedd]."

"Ond mae'n eithaf anghredadwy i honni ein bod yn drahaus oherwydd ein bod yn dweud mai arweinydd y blaid fwyaf ddylai fod y Prif Weinidog."

Dywedodd Mr Thomas: "Rydym yn hapus fod Llafur wedi dod atom ni er mwyn sicrhau consensws.

"Byddwn yn cynnal trafodaethau ffurfiol gyda'r grŵp Llafur er mwyn sicrhau ffordd ymlaen o ran Llywodraeth Cymru dros y pum mlynedd nesa."

Mae gan aelodau'r Cynulliad nes 1 Mehefin i benodi Prif Weinidog neu bydd angen cynnal etholiad arall.