Siop Gymraeg yn Merthyr Tudful i gau

Canolfan Soar

Mae'n ddiwedd cyfnod ym Merthyr Tudful wrth i siop Gymraeg y dref gau.

Mae Siop y Ganolfan wedi bod ar agor ers dechrau'r nawdegau, ond mae'r perchennog presennol, Phyl Griffiths, yn dweud nad yw'n bosib iddo barhau oherwydd yr hinsawdd economaidd, ac felly fe fydd y drysau'n cau ddydd Gwener.

Agorodd y siop yn festri Capel Soar yn ardal Pontmorlais ym 1992, gyda gwirfoddolwyr yn gyfrifol amdani.

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
Clip o raglen Post Cyntaf Radio Cymru fore Iau

11 mlynedd yn ôl, cafodd y busnes ei brynu gan Phyl Griffiths, ond mae e'n rhoi'r gorau iddi.

"Dyw pethe ddim wedi bod cystal yn y blynyddoedd diwethaf," meddai.

"Dwi wedi cael amser wrth fy modd dros yr 11 mlynedd diwetha', ond dyw'r hinsawdd economaidd presennol ddim wedi ei gwneud hi'n hawdd iawn, a dweud y lleia."

Er bod yr incwm gan gwsmeriaid yn ymweld â'r siop wedi aros yn weddol gyson, mae wedi gweld gostyngiad amlwg yn yr archebion gan gyrff cyhoeddus.

"Yr elfen o'r busnes sydd wedi diodde yw'r cwsmeriaid credyd - sef yr ysgolion, llyfrgelloedd a'r colegau ac ati - oherwydd y ffaith eu bod nhw wedi colli grantiau yn y blynyddoedd diwetha", meddai.

Image caption Phyl Griffiths

Mae'r siop wedi bod yn rhan o Ganolfan Soar, gafodd ei sefydlu bum mlynedd yn ôl, ac mae'r rheolwr, Lis MacLean - sydd hefyd yn brif swyddog Menter Iaith Merthyr - yn dweud bydden nhw'n trafod be fydd y cam nesa ar ol i'r siop gau.

Ychwanegodd Ms MacLean: "Mae e jyst yn drist achos mae'n ddiwedd cyfnod.

"Ond wrth gwrs ar ddiwedd unrhyw beth, mae un drws yn cau ac un arall yn agor, ac rydyn ni'n ymchwilio ar hyn o bryd beth ydyn ni eisiau gwneud nesa'."

Fe fydd Ms MacLean yn cynnal sgyrsiau gyda'r Cyngor Llyfrau a'r gymuned leol i drafod a fydd modd sefydlu siop arall ar y safle yn y dyfodol:

"Mae'n ddigon posib byddwn ni'n dewis agor siop newydd - mae'n ddigon posib byddwn ni'n gwerthu cynnyrch ychydig yn wahanol ond dal yn cael presenoldeb llyfrau.

"D'yn ni ddim yn hollol siwr eto. Mae'n bwysig ein bod yn cynllunio yn ddoeth i weld pethau'n datblygu'n dda ers lles y Gymraeg.

'Cyfnod heriol'

Dywedodd llefarydd ar ran Cyngor Llyfrau Cymru eu bod yn ymwybodol iawn ei bod hi'n gyfnod heriol i'r diwydiant cyhoeddi a'r siopau llyfrau yn arbennig.

Mae effaith y sefyllfa economaidd i'w weld yn amlwg ar siopau'r stryd fawr yn gyffredinol ond yn y sector addysg y gwelwyd y gostyngiad mwyaf o ran gwerthiant y siopau llyfrau gyda gwerthiant y categori gwerslyfrau yn gostwng yn sylweddol.

Mae hyn wedi cael cryn effaith ar nifer o'r prif siopau llyfrau ledled Cymru gan gynnwys Siop y Ganolfan, ac fe fydd ei drysau'n cau ddydd Gwener.