Rhybudd na fydd diwydiant dur Ewrop yn goroesi

Port Talbot Image copyright Getty Images

Bydd diwydiant dur Ewrop yn chwalu pe bai'r Undeb Ewropeaidd yn rhoi statws masnachu rhyngwladol arbennig i China, yn ôl y Gymdeithas Ddur Ewropeaidd.

Maen nhw yn annog yr UE i wrthod y syniad, gan ddweud y byddai ei gynnyrch yn boddi'r farchnad.

Gydag ychydig wythnosau i fynd nes y refferendwm ar aelodaeth Prydain o'r undeb, mae ymgyrchwyr sy'n cefnogi gadael yn dweud bod hyn yn cryfhau eu hachos.

Ond dywedodd yr ymgyrch i aros bod mwy o obaith diogelu'r diwydiant ar lefel Ewropeaidd nac un Prydeinig.

Mae'r gymdeithas yn bryderus, pe bai China yn cael ei gydnabod fel marchnad economaidd, byddai ei gynnyrch, yn cynnwys dur, ar gael yn llawer haws i farchnad yr UE.

Mae miloedd o swyddi dur mewn perygl yng Nghymru yn dilyn penderfyniad Tata i werthu ei holl fusnes yn y DU, yn cynnwys ei safle mwyaf ym Mhort Talbot.

Gormodedd China

Un o'r problemau sy'n wynebu'r diwydiant yw gallu China i werthu dur am lai o arian na'r hyn mae'n ei gostio i greu, oherwydd bod ganddyn nhw ormodedd ohono.

Am ei bod yn cael ei ystyried bod Llywodraeth China wedi bod yn ymyrryd â'r farchnad, dyw'r Comisiwn Ewropeaidd ddim ar hyn o bryd yn ei ystyried yn farchnad economaidd.

Mae hyn yn golygu ei fod wedi rhoi trethi ar gynnyrch sy'n dod i Ewrop o China.

Ond mae'r comisiwn nawr yn ystyried newid statws China, a gyda hyn daw pryderon y bydd llai o drethi'n cael ei osod ar ei gynnyrch.

Image copyright Getty Images

"Dydw i ddim yn meddwl y gallwn ni oroesi," meddai Karl Tacheler o'r Gymdeithas Ddur Ewropeaidd pan ofynnwyd iddo am y bygythiad.

"Mae hi'n debyg bod gan China rhyw 350 i 400 miliwn tunnell o ddur yn ormod.

"Cyfanswm y galwad am ddur yn Ewrop - yn gyfforddus ail farchnad ddur fwyaf y byd - yw tua 170 miliwn tunnell."

Dywedodd y byddai rhoi statws masnachu rhyngwladol i China yn golygu "marwolaeth diwydiant dur Ewrop".

Ond dywedodd Aelod Seneddol Ewropeaidd Llafur Cymru, Derek Vaughan, nad yw China yn cwrdd â gofynion yr UE ar gyfer y statws, ac felly bod y pryderon yn ddi-sail.

"Ar hyn o bryd, safbwynt y Senedd Ewropeaidd yw na fydden ni'n derbyn statws marchnatu'r fachnad i China," meddai.

Byddai'n rhaid i'r comisiwn gyflwyno cynnig ar statws masnachu China cyn diwedd 2016, cyn iddo gael ei gymeradwyo gan Senedd Ewrop a holl wledydd yr undeb.

Ymateb yr ymgyrchoedd

Mae ymgyrchwyr dros adael yr UE yn dweud bod y mater yn ddigon o reswm yn ei hun i adael.

Dywedodd Gisela Stuart AS, cadeirydd ymgyrch Vote Leave, ar ymweliad â Chaerdydd: "Rwy'n meddwl eu bod yn bryderon difrifol iawn, iawn.

"Ond mae hefyd yn dangos nad yw'r Comisiwn Ewropeaidd yn gweithio er ein budd ni."

Ond dywedodd Mr Vaughan: "Rwy'n meddwl bod gennym ni gyfle llawer gwell o ddiogelu'r diwydiant dur ar lefel Ewropeaidd nac ar lefel Prydeinig."

Sunday Politics Wales, BBC One Wales, 11:35 dydd Sul 5 Mehefin