Agor canolfan gyda sganiwr ymennydd unigryw i Ewrop

Cubric

Bydd canolfan gyda sganiwr ymennydd "mwyaf pwerus Ewrop" yn agor ei drysau yng Nghaerdydd ddydd Mawrth.

Y Frenhines fydd yn agor Canolfan Ymchwil Delweddu'r Ymennydd (CUBRIC), sydd werth £44m, ym Mhrifysgol y brifddinas.

Bydd yr offer yn golygu y bydd ymchwilwyr yn gallu astudio microstrwythur meinweoedd mewn manylder.

Yn ôl rhai, mae'r sganiwr mor bwerus fod modd ei gymharu â thelesgop gofod Hubble. Dim ond un peiriant arall tebyg sy'n bodoli yn y byd, ac mae hwnnw ym Mhrifysgol Harvard yn America.

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
Mae'r sganiwr ymennydd yn dangos microstrwythur meinweoedd mewn manylder

Mae'r gwyddonwyr yn y ganolfan yn gobeithio defnyddio'r offer i astudio achosion cyflyrau fel dementia, sglerosis ymledol a sgitsoffrenia. Ond maent hefyd yn awyddus i ddeall mwy am sut mae ymennydd iach yn gweithio.

'Cyfrinachau'r ymennydd'

Yn ôl yr Athro Colin Riordan, o Brifysgol Caerdydd: "Mae'n anrhydedd i ni groesawu Ei Mawrhydi'r Frenhines a'i Uchelder Brenhinol Dug Caeredin i agor Canolfan Ymchwil Delweddu'r Ymennydd, Prifysgol Caerdydd.

"Bydd yn achlysur teilwng ar gyfer cyfleuster sy'n bwysig i'r Brifysgol yn ogystal ag i Gymru, y DU ac Ewrop.

"Gallai'r gwaith ymchwil a gaiff ei wneud yma agor drysau i gyfrinachau'r ymennydd a gwneud cyfraniad hollbwysig at driniaethau ar gyfer cyflyrau niwrolegol a seiciatrig."

Image caption Un o ddelweddau Cubric o'r ymennydd

Dywedodd yr Athro Derek Jones, Cyfarwyddwr y ganolfan ym Mhrifysgol Caerdydd: "Dyma benllanw gwaith caled llawer o bobl dros sawl blwyddyn, a hoffwn ddiolch i bawb sydd wedi cyfrannu at greu'r cyfleuster anhygoel hwn.

"Bydd cael cyfuniad o'r staff mwyaf blaenllaw yn y maes a rhai o sganwyr mwyaf pwerus y byd yn cynnig y posibilrwydd o dorri tir newydd a allai wneud gwahaniaeth go iawn i fywydau pobl ledled y byd."

Mae'r cyfleuster newydd wedi'i ariannu'n rhannol gan Gyngor Ymchwil y Gwyddorau Ffisegol a Pheirianneg (EPSRC), Cronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop drwy Lywodraeth Cymru, y Cyngor Ymchwil Meddygol (MRC), Ymddiriedolaeth Wellcome, Llywodraeth Cymru a Sefydliad Wolfson.