Cau ysgolion Dinbych: ymgynghoriad 'anghyson'

Ysgol Pentrecelyn Image copyright Google

Mae adolygiad barnwrol i'r penderfyniad i gau dwy ysgol gynradd yn Sir Ddinbych wedi clywed bod yr ymgynghoriad wedi bod yn "anghyson".

Llynedd fe benderfynodd y Cyngor i gau Ysgol Pentrecelyn oedd yn ysgol Gymraeg ac Ysgol Llanfair Dyffryn Clwyd oedd yn ysgol dwy ffrwd a sefydlu ysgol newydd yn y pendraw ar yr un safle.

Y bwriad oedd cau'r ddwy ysgol yn Awst 2016.

Fe fyddai'r ysgol newydd yng nghategori 2 ac yn golygu y byddai'r disgyblion yn cael eu dysgu yn Saesneg neu yn Gymraeg yn dibynnu ar ddymuniad eu rhieni.

Ond mae'r ymgyrchwyr sydd eisiau i Ysgol Pentrecelyn aros ar agor yn dadlau na wnaeth yr awdurdod ymgynghori yn llawn gyda nhw ynglŷn ag effaith uno'r ddwy ysgol.

Yn ôl Gwion Lewis, y bargyfreithiwr sydd yn cynrychioli'r ymgyrchwyr, mae'r cyngor ond wedi ystyried y Gymraeg ar gyfer rhan gyntaf yr uno- pan fyddai'r ysgol newydd ar ddau safle gwahanol.

Mae o'n dadlau nad yw'r awdurdod wedi ystyried yr effaith ddiwylliannol pan fydd yr ysgol newydd wedi ei lleoli yn y pendraw ar un safle.

Troi i'r Saesneg

"Mae'r dynamig naturiol yn golygu y bydd disgyblion sydd yn siarad Cymraeg yn troi i siarad Saesneg.

"Dyw Cyngor Sir Ddinbych ddim wedi mynd i'r afael gyda'r mater anodd yma. Dydyn nhw ddim wedi cymryd unrhyw gyngor gan gynllunwyr iaith ynglŷn â chymysgu dwy ffrwd.

"Pe byddai hyn wedi ei ystyried yna dylai rhywbeth fod yno (yn y dogfennau) neu o leiaf eu bod nhw'n cydnabod y mater."

Mae'r bargyfreithiwr hefyd yn dweud fod yna anghysondeb yn y dogfennau ymgynghori Cymraeg a Saesneg.

Ymgynghoriad newydd

Mae Rhodri Williams QC, sydd yn cynrychioli'r cyngor yn dweud bod yr ymgynghoriad yn canolbwyntio ar ran gyntaf yr uno.

Y cynllun cyffredinol meddai oedd bod Ysgol Pentrecelyn ac Ysgol Llanfair Dyffryn Clwyd yn uno ac wedi lleoli ar un safle. Ond dywedodd mai dim ond 'rhagweld' y byddai'r ddwy ysgol ar yr un safle oedd y cyngor.

Dyw'r manylion fel y lleoliad a'r ffordd bydd y safle yn edrych ddim wedi ei benderfynu eto.

Dadl Mr Williams yw nad oedd hi'n glir eto os byddai disgyblion cyfrwng Cymraeg a chyfrwng Saesneg yn cael eu dysgu gyda'i gilydd neu mewn dosbarthiadau gwahanol gan awgrymu na allai'r ymgynghoriad fod wedi delio gyda'r materion yma adeg hynny.

Awgrymodd Mr Williams y byddai angen ymgynghoriad newydd pan fyddai disgyblion yn symud i un safle.

Mae'r achos yn parhau.

ê