Grym diwylliant Saesneg ar y Gymraeg a'r Sbaeneg

Tudur Hallam Image copyright Leo Johndon

Mae'r Athro Tudur Hallam o Brifysgol Abertawe wedi derbyn ysgoloriaeth Fulbright er mwyn cychwyn prosiect ymchwil ieithyddol newydd ym Mhrifysgol Houston, Texas.

Bydd y gwaith yn edrych ar sefyllfa'r Gymraeg a'r Sbaeneg a'r patrymau cyffredin rhwng dwy iaith a dau ddiwylliant sydd yn gorfod ymdopi â grym y diwylliant yr iaith Saesneg.

Dywedodd yr Athro Hallam wrth Cymru Fyw: "Mae sefyllfa'r Sbaeneg, yn Texas yn benodol, ond hefyd trwy gydol Unol Daleithiau'r Amerig yn ddiddorol.

"O safbwynt nifer y siaradwyr ac ati wrth gwrs, mae'n sefyllfa gwbl wahanol.

"Ond gan mai iaith pobl oedd yn cael eu hystyried fel gelyn i'r Americaniaid oedd Sbaeneg mae hi yn hanesyddol wedi dioddef o'r hyn rydyn ni'n galw yn anfri mewn ffordd tebyg iawn i'r Gymraeg.

"Hynny yw, os ydych chi o deulu Sbaenaidd, iaith dod ymlaen yn y byd yw'r Saesneg. Ac felly mae'r un fath o densiynau rhwng prif ddiwylliant Saesneg ac is-ddiwylliant Sbaenaidd a'r hyn ni'n gyfarwydd ag ef hefyd yn achos Saesneg a Chymraeg yng Nghymru. Mae hynny i weld hefyd yn Unol Daleithiau'r Amerig."

Yn ystod y saith mis yno, bydd yn edrych ar effaith stereoteip ar bobl sydd yn siarad Sbaeneg trwy waith ffocws gyda myfyrwyr Mecsicanaidd Americanaidd a'r ffordd mae'r cyfryngau a llenyddiaeth Saesneg yn defnyddio stereoteip "i symleiddio ac i raddau i reoli'r is-ddiwylliant Sbaenaidd".

Gwaith amserol

Bydd hefyd yn edrych ar y ffordd mae'r Cymry yn cael eu portreadu ym Mhrydain gan y diwylliant Saesneg pan y bydd yn ôl yng Nghymru.

Fe fydd yr academydd a'i deulu yn byw yn America yn ystod y ras i ddewis arlywydd newydd, ac mae'n cydnabod bod hyn a chanlyniad refferendwm Ewrop yn golygu bod y gwaith ymchwil yn amserol iawn.

Meddai: "Y cwestiwn mawr i ni ym maes gwleidyddiaeth heddiw yw sut mae sicrhau bod pobl o gefndiroedd ac ieithoedd gwahanol sydd yn rhannu'r un darn o dir, yr un dalaith neu'r un wlad yn cydfyw gyda'i gilydd yn y ffordd fwyaf ffrwythlon a lle mae safonau moesol a dynol gorau'r dyn yn cael eu parchu.

Mae'r cwestiwn hwn ar un llaw yn athronyddol ond mae modd eu cymhwyso nhw yn y ffordd fwyaf ymarferol i strategaethau ym maes cynllunio ieithyddol, maes addysg a'r gyfraith a'r cyfryngau."

Fe fydd yn cyflwyno papur ym mis Chwefror yn ystod cynhadledd ryngwladol yn Houston, lle bydd yn crynhoi ei ganfyddiadau.