Cymwysterau Cymru: 'Angen newidiadau i'r drefn hyfforddi'

Astudio Image copyright Getty Images

Mae angen cyflwyno newidiadau i'r drefn ar gyfer hyfforddi pobl sy'n gweithio mewn cartrefi gofal ac sy'n gofalu am blant, yn ôl y corff sy'n gyfrifol am gymwysterau.

Daeth adolygiad o gymwysterau ym maes iechyd a gofal cymdeithasol i'r casgliad bod y drefn yn "gymhleth, dryslyd" a'n "fratiog".

Dywedodd corff Cymwysterau Cymru y dylid cynnwys pynciau allweddol fel gofal dementia wrth asesu pobl sy'n hyfforddi i weithio gyda phobl hŷn.

Mae'r adroddiad yn nodi prinder hyfforddwyr Cymraeg a diffyg cyfleoedd i ddysgwyr gael eu hasesu trwy gyfrwng y Gymraeg.

Bydd gwaith yn dechrau i ddatblygu cymwysterau newydd erbyn Medi 2019.

'Dim llwybr clir'

Mae'r sector iechyd a gofal cymdeithasol yn cyflogi mwy o bobl nag unrhyw sector arall yng Nghymru, ac mae disgwyl y bydd yn cyflogi 216,000 o bobl erbyn 2017, gan gynnwys chwarter yr holl fenywod yn y gweithle.

Sefydlwyd Cymwysterau Cymru y llynedd i oruchwylio ac asesu gwahanol sectorau i weld os yw'r cymwysterau sydd ar gael yn cynnig y sgiliau a'r hyfforddiant sydd eu hangen.

Dywedodd Cassy Taylor, Cyfarwyddwr Cyswllt ar gyfer Cymwysterau Galwedigaethol, bod y sectorau'n cyflogi miloedd yng Nghymru, gan ofalu am rai o aelodau mwyaf bregus cymdeithas.

"Mae angen i'r rheini sy'n gwneud y swyddi cyfrifol hyn gael cymwysterau priodol a chael mynediad at hyfforddiant a dysgu o ansawdd uchel," meddai

Er bod canmoliaeth i gyrff ym maes iechyd a gofal cymdeithasol, mae'r adroddiad yn dweud nad yw'r drefn gymwysterau yn "gwbl effeithiol nag effeithlon".

Mae'n dweud bod, "ystod y cymwysterau yn y sector yn gymhleth, dryslyd, bratiog, gyda'r potensial i fod yn gamarweiniol a, yn fwyaf arwyddocaol, ddim yn gosod llwybr clir i ddysgwyr symud ymlaen".

Image caption Dywedodd Emyr George bod y dewis eang o gymwysterau yn gallu creu dryswch

Dywedodd Emyr George, Cyfarwyddwr Cyswllt Cymwysterau Cymru bod y dewis eang o gymwysterau yn gallu creu dryswch.

"Weithiau roedden ni yn darganfod bod ymgeiswyr yn cymryd mwy nag un cymhwyster achos nad oedden nhw yn rhy siŵr pa un fyddai'r un gorau i ddewis", meddai.

"Felly un gwelliant yn y tymor hir fyddai i ni edrych i ddatblygu cyfres o gymwysterau sydd yn cyd-fynd efo'i gilydd yn fwy clir na'r rhai presennol."

'Dan anfantais'

Yn ôl yr adroddiad, mae angen mwy o ffocws ar ofal dementia i rai sydd am ddilyn gyrfa yn y maes, mae angen mwy o bwyslais ar reoli chwarae mewn cymwysterau gofal plant, ac maei pryder nad oes digon o ddarpariaeth cyfrwng Cymraeg.

Dywedodd Mr George: "Fe wnaethon ni ddod ar draws enghreifftiau o rai dysgwyr fyddai wedi hoffi gallu sefyll asesiadau trwy gyfrwng y Gymraeg yn gwbl gyfan neu yn rhannol a'u bod nhw ddim wedi teimlo eu bod yn medru cymryd y cyfle yna.

"Un o'r rhesymau oedd nad oedd cyflenwad digonol o staff dysgu, athrawon, tiwtoriaid ac aseswyr, bob amser."

Mae'r adroddiad hefyd yn codi pryderon ynglŷn â throsglwyddo cymwysterau rhwng Cymru a Lloegr ac mae'n dweud bod "risg cynyddol bod dysgwyr sydd eisiau gweithio ar draws ffiniau dan anfantais o gymryd cymhwyster yn un wlad neu'r llall".

Roedd gallu rhai o'r aseswyr yn bryder gydag awgrymiadau ei bod "yn anodd i ddysgwyr beidio llwyddo" mewn rhai cymwysterau.