Hoff lyfr Cymraeg

Gareth F Williams Image copyright Iolo Penri
Image caption 'Awst yn Anogia' gan Gareth F Williams oedd Llyfr Cymraeg y Flwyddyn 2015

Nos Iau 21 Gorffennaf bydd enillydd Llyfr y Flwyddyn 2016 yn cael ei ddatgelu ym Merthyr Tudful.

Y llynedd, 'Awst yn Anogia' gan Gareth F Williams aeth â'r brif wobr. Wrth Ateb y Galw yr wythnos hon fe wnaeth Bethan Gwanas enwi'r nofel fel ei hoff lyfr. Dro'n ôl mi ofynnodd Cymru Fyw i sawl darllenydd adnabyddus beth oedd eu hoff lyfr Cymraeg. Dyma ddywedon nhw wrthon ni:


Prif Weinidog Cymru, Carwyn Jones AC

Cofiant Jim Griffiths 'Arwr Glew y Werin'- D Ben Rees

Bywgraffiad hynod o ddiddorol a threiddgar am un o wleidyddion Cymraeg pwysicaf y ganrif ddiwethaf.


Y Prifardd Guto Dafydd

'Y Pla' - Wiliam Owen Roberts

Mae holl ffieidd-dra ac ofergoeliaeth cyntefig y G14 yn cael eu cyflwyno'n lliwgar a grotésg yn y nofel. Dyma gyfnod o newid cymdeithasol dramatig, gyda'r drefn ffiwdal oedd ohoni'n ildio i gyfalafiaeth yn sgil effaith y Pla Du, a oedd yn sgubo drwy Ewrop nes cyrraedd Dolbenmaen y nofel.

Mae'n sôn hefyd am y rhyfel diwylliannol rhwng dwyrain a gorllewin, gydag Ibn y Mwslim yn baglu drwy Ewrop gyda'r dasg o asasineiddio Brenin Ffrainc. Ond oherwydd y ffordd glyfar y mae Wil yn chwarae mîg efo hanes ac amser, ei gymeriadau a ffurf y nofel ei hun, mae hi'n nofel am lawer iawn mwy na'i chyfnod penodol.


Rhian Blythe, Actores Orau, Gwobrau BAFTA Cymru 2014

Image copyright S4c

'O! Tyn y Gorchudd' - Angharad Price

Anaml y bydda i'n darllen nofelau Cymraeg er mawr cywilydd i mi, gan fod cymaint o glasuron i'w cael yn Saesneg. Ond ar ôl darllen y nofel hon cefais fy atgoffa o bwysigrwydd gwneud hynny. Mae'n dal ei thir gyferbyn ag unrhyw nofel o du hwnt i'r ffin.

Cawn ein hatgoffa o hen werthoedd a chymuned Gymreig sy'n araf ddiflannu. Dwi'n teimlo fod rhywbeth wedi ail-gynnau ynof i, o'i darllen - i garu a thrysori ein hanes, ein hiaith a'n llên.


Vaughan Roderick, Golygydd Materion Cymreig BBC Cymru

'Hanes Cymru' - John Davies,a 'Cerddi'r Cywilydd'- Gerallt Lloyd Owen

Mae unrhyw ymdrech i ddeall Cymru yn yr unfed ganrif ar hugain yn gorfod cychwyn gyda champwaith John Davies. Mae croniclo hanes gyfan unrhyw genedl mewn un gyfrol yn her - ond mae John yn llwyddo i wneud hynny mewn modd bywiog a darllenadwy sydd ar adegau yn darllen fel nofel antur.

Pe bawn i'n cael ail gyfrol, Cerddi'r Cywilydd gan Gerallt Lloyd Owen fyddai'r dewis - cyfrol o gerddi wnaeth fowldio ymwybyddiaeth gwleidyddol cenhedlaeth gyfan o Gymry Cymraeg.


Dylan Ebenezer, Cyflwynydd Sgorio

'Cyw Haul'- Twm Miall

Dyma'r llyfr Cymraeg cyntaf i mi gofio darllen yn fy arddegau o ran pleser - yn hytrach na gwaith ysgol. Dyma hefyd y tro cyntaf i fi ddarllen cymeriadau yn siarad mewn bratiaith bob dydd a hyd yn oed yn rhegi! Er bod yr acenion gogleddol yn ddieithr roedd y ffaith bod y prif gymeriad - Bleddyn - a'i ffrindiau yn siarad fel fi a fy ffrindiau yn agoriad llygad.

Bosib bod y straeon yn dyddio ychydig ond mae hi'n hyfryd ail gydio yn y nofel o bryd i'w gilydd a chamu yn ôl i'w bywydau.


Elain Llwyd, Actores 'Dona Direidi'

'O Ran'- Mererid Hopwood

Mae o'n un o'r llyfra' 'na sy' wedi aros ar fy meddwl i, sy'n dipyn o gamp gan mod i'n darllen cynifer o lyfrau. Dwi'n meddwl ei fod o wedi sticio, achos yr effaith emosiynol gafodd y gyfrol arna'i.


John Pierce Jones, Actor

'O Law i Law' - T Rowland Hughes

Y nofel gynta' i mi ddarllen, a chael blas arni, â hynny ar ddiwrnod pan yn sâl yn y gwely. Atgof o swatio yn y gwely.


Jason Morgan, Blogiwr 'Hogyn o Rachub'

Image copyright jason rachub

'Martha, Jac a Sianco'- Caryl Lewis

Dwi wedi gwirioni ar hon - y nofel Gymraeg orau yn ddiweddar yn fy marn i. Mae'r portread o'r chwaer a'i dau frawd oedrannus, ynghlwm wrth fferm y teulu gan fawr fwy nag etifeddiaeth ac ystyfnigrwydd, yn un hynod o fyw, ac er yn drist mae 'na rywbeth cynnes, cyfarwydd ynddi hefyd. Chwip o nofel wedi'i hysgrifennu'n fedrus tu hwnt.


Lisa Jên, Actores, Awdur a Chantores

'Un Nos Ola Leuad'- Caradog Prichard, a 'Blasu'- Manon Steffan Ros

Yn amlwg, dw i'n caru 'Un Nos Ola Leuad' oherwydd y nostalgia a'r cymeriada' ffantastig, ond yn ddiweddar dw i 'di mwynhau 'Blasu' gan Manon Steffan Ros - waw! Rwbath i 'neud efo 'ers talwm' a dwi yn fy elfen.


Dr Simon Brooks, Academydd a Darlithydd

Image copyright You Tube

'Y Tincer Tlawd'- Tom Macdonald

Hanes mab i Wyddel crwydrol o Bow Street, Ceredigion yn trechu hiliaeth er mwyn dod yn rhan o'r gymdeithas Gymraeg. Llyfr am grefydd, Prydeindod ac iaith yng nghefn gwlad Cymru yr ugeinfed ganrif, ac mae ganddo neges amserol hefyd.


Mari Gwilym, Awdures ac Actores

'Amddifad Gri' - gol. Elinor Lloyd Owen

Mae' Amddifad Gri' yn gyfrol deyrnged i fy nhad - yr awdur, gweinidog a seicolegydd Gwilym O Roberts. Mi gafodd o strôc enfawr ac aeth Elinor Lloyd Owen ati i gasglu rhai o'i ysgrifau ynghyd. Ar y pryd roedd yn anodd i mi ddarllen llyfrau fy nhad ond dwi'n troi at y gyfrol rwan.

Bydd llif byw Cymru Fyw yn dod â'r diweddara' i chi o seremoni Llyfr y Flwyddyn, nos Iau, 21 Gorffennaf am 18:30

Bydd Llyfr y Flwyddyn hefyd yn fyw ar BBC Radio Cymru am 19:30

Gallwch wylio rhifyn arbennig o Pethe: Llyfr y Flwyddyn 2016 ar S4C am 22:30